Emeklilik için askerlik veya doğum borçlanması yapmayı planlayanlar ile Bağ-Kur günlerini ihya etmek isteyenler için yıl sonuna kadar karar vermek mali açıdan büyük önem taşıyor. Asgari ücrette yüzde 28,4'lük bir artış senaryosunda, borçlanma maliyetlerinin 75 bin TL'ye varan farkla artması bekleniyor. Uzmanlar, özellikle prim gün sayısını tamamlamak için borçlanmaya ihtiyaç duyan sigortalıları uyarıyor: Yıl bitmeden başvuru yapmak, gelecek yılın zamlı tarifesinden etkilenmemek adına kritik bir adım.
Asgari ücret artışı borçlanma tutarlarını doğrudan etkiliyor
Emeklilik borçlanmalarında ödenecek tutar, başvuru tarihindeki asgari ücret ve buna bağlı olarak belirlenen prime esas kazanç üzerinden hesaplanıyor. 2024 yılı için asgari ücret brüt 20.002 TL, net 17.002 TL olarak uygulanıyor. Borçlanma hesaplamalarında alt sınır, asgari ücretin brüt tutarının yüzde 32'si (sigorta primi) üzerinden yapılıyor. Bir günlük askerlik borçlanması için ödenmesi gereken minimum tutar, brüt asgari ücretin yüzde 32'sinin 30'a bölünmesiyle bulunuyor. Bu da günlük yaklaşık 213 TL'ye denk geliyor. 540 günlük (18 ay) askerlik borçlanması yapacak bir kişi, bu yıl içinde başvurursa yaklaşık 115 bin TL ödeyecek. Ancak 2025'te asgari ücrete yüzde 28,4 zam yapılması halinde brüt asgari ücret 25.683 TL'ye çıkacak ve aynı borçlanmanın maliyeti 147 bin TL'yi aşacak. Aradaki fark 32 bin TL'yi bulacak. Doğum borçlanmasında ise her çocuk için 720 güne kadar borçlanma yapılabiliyor. İki çocuk için toplam 1440 gün borçlanan bir anne, bu yıl ödeme yaparsa yaklaşık 307 bin TL ödeyecek; gelecek yıl ise bu tutar 393 bin TL'ye çıkacak. Fark 86 bin TL'ye ulaşacak. Bu hesaplamalar, borçlanma maliyetinin yıl sonuna doğru ne denli artacağını gözler önüne seriyor.
Bağ-Kur ihyasında da benzer bir tablo
Bağ-Kur kapsamında geçen ancak prim ödenmemiş günlerin ihyası da benzer şekilde asgari ücret artışından etkileniyor. 2024 yılında Bağ-Kur ihya borçlanması için günlük ödenmesi gereken tutar, brüt asgari ücretin yüzde 34,5'i üzerinden hesaplanıyor. Bu da günlük yaklaşık 230 TL'ye denk geliyor. 360 günlük bir ihya için ödenecek tutar yaklaşık 82 bin 800 TL iken, 2025'te aynı işlem için ödenecek tutar 106 bin TL'yi aşacak. Aradaki fark 23 bin TL'yi bulacak. Özellikle esnaf ve çiftçilerin sıkça başvurduğu bu yöntemde, yıl sonuna kadar işlem yapmak önemli bir tasarruf sağlayabilir.
Kimler borçlanmadan yararlanabilir?
Askerlik borçlanmasından, askerlik görevini yerine getiren tüm erkek sigortalılar yararlanabiliyor. Doğum borçlanması ise sigortalı kadınların, doğumdan önceki ve sonraki toplam 720 güne kadar olan süreleri borçlanmasına imkân tanıyor. Bağ-Kur ihyası ise daha önce Bağ-Kur kapsamında prim ödemesi olmayan veya eksik olan günlerin tamamlanması için kullanılıyor. Borçlanma yapabilmek için kişinin sigortalılık niteliğini taşıması ve borçlanma talep tarihinde sigortalı olması gerekiyor. Ayrıca, borçlanma tutarının tamamının ödenmesi şartıyla prim gün sayısına ekleniyor. Ödeme yapılmadığı takdirde borçlanma hakkı düşüyor.
Uzmanlardan yıl sonu uyarısı: Başvuru tarihi kritik
Sosyal güvenlik uzmanları, borçlanma başvurusunda bulunan kişilerin ödeme süresinin başvuru tarihinden itibaren üç ay olduğunu hatırlatıyor. Ancak bu üç aylık süre içinde asgari ücret artışı yaşanırsa, ödeme tutarı başvuru tarihindeki asgari ücret üzerinden mi yoksa ödeme tarihindeki asgari ücret üzerinden mi hesaplanacağı konusunda tereddütler var. Mevcut uygulamaya göre, borçlanma tutarı başvuru tarihinde geçerli olan asgari ücret üzerinden hesaplanıyor ve ödeme süresi içinde asgari ücret artsa bile ek fark istenmiyor. Bu nedenle, yıl içinde başvuru yapıp ödemeyi yıl sonuna kadar tamamlamak, zamlı tarifeden etkilenmemek için en güvenli yol olarak gösteriliyor. Uzmanlar, özellikle 2025 yılında emeklilik planlayanların, prim gün sayılarını gözden geçirerek eksik günleri için borçlanma başvurusunu bir an önce yapmalarını öneriyor.
Emeklilik borçlanması, prim gün sayısını tamamlayamayan veya emeklilik yaşını doldurduğu halde prim günü eksik olan sigortalılar için önemli bir fırsat. Yıl sonuna kadar yapılacak borçlanma başvuruları, hem daha düşük maliyetle prim günü kazanma hem de emeklilik hakkını daha erken elde etme imkânı sunuyor. Asgari ücret artışının kesinleşmesiyle birlikte maliyet farkının netleşeceği ve bu farkın 75 bin TL'yi aşabileceği öngörülüyor. Bu nedenle, borçlanma düşünen herkesin yıl bitmeden harekete geçmesi, ekonomik açıdan akılcı bir tercih olacak.
