Ankara Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 36. Hukuk Dairesi’nin, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirdiği 38. Olağan Kurultayı ile ilgili verdiği ‘mutlak butlan’ kararı kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Emekli Danıştay Başsavcısı Turgut Candan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımlarla, bu konuda karar verme yetkisinin BAM’da değil, Yüksek Seçim Kurulu’nda (YSK) olduğunu vurguladı. Candan’ın değerlendirmeleri, hukuki sürecin seyrine ilişkin yeni bir perspektif sunuyor.
‘Mutlak Butlan’ Kararının Hukuki Temeli Tartışmalı
Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi, CHP’nin 2023 kurultayının ardından yapılan itirazları değerlendirerek, kurultayın ‘mutlak butlan’ (kesin hükümsüzlük) ile malul olduğuna hükmetmişti. Karar, partinin muhalif kanadı tarafından sevinçle karşılanırken, genel merkez kanadından itirazlar yükseldi. Turgut Candan, bu noktada kritik bir ayrıma giderek, parti içi seçim ve kongrelerin denetiminin Anayasa’nın 79. maddesi gereği YSK’nın görev alanına girdiğini belirtti. Candan, “Bölge adliye mahkemelerinin parti kurultayları üzerinde böyle bir yetkisi yoktur. Bu tür uyuşmazlıklarda nihai merci YSK’dır” ifadelerini kullandı.
Candan’ın Görüşü: YSK Devreye Girmeli
Emekli başsavcı, sosyal medyada yayımladığı analizinde, BAM kararının uygulanabilirliğinin de ayrı bir sorun olduğunu kaydetti. Candan, bir mahkemenin bir siyasi partinin kurultayını butlanla iptal etmesinin, mevcut yasal düzenlemede öngörülmediğini savundu. “YSK, siyasi partilerin malî denetimi ve kongrelerinin kanuna uygunluğunu denetleme yetkisine sahiptir. Eğer bir usulsüzlük varsa, bunu YSK tespit eder ve gerekli yaptırımı uygular. BAM’ın bu kararı, yetki aşımı anlamına gelebilir” dedi. Candan’ın bu çıkışı, konuya dair hukuki tartışmaları alevlendirdi.
CHP Cephesinde İki Farklı Yorum
CHP içinde BAM kararı farklı yorumlanıyor. Parti yönetimine yakın kaynaklar, kararın temyiz edileceğini ve sürecin Yargıtay’da nihayete ereceğini belirtirken, muhalif kanat kararın bağlayıcı olduğunu ve derhal uygulanması gerektiğini dile getiriyor. Öte yandan, hukukçular arasında da görüş ayrılığı mevcut. Kimi hukukçular BAM kararını usul ve esasa uygun bulurken, kimi de Candan gibi yetki tartışmasına dikkat çekiyor. Bu ihtilaf, konunun önümüzdeki günlerde Yargıtay ve hatta Anayasa Mahkemesi’ne taşınabileceğini gösteriyor.
Geçmişteki Benzer Tartışmalar
Türkiye’de siyasi partilerin kurultay ve kongre süreçleri, zaman zaman yargıya taşınan uyuşmazlıklara sahne olmuştur. 2018 yılında da CHP’nin kurultayıyla ilgili benzer bir butlan davası açılmış, ancak mahkeme ret kararı vermişti. YSK’nın bu konudaki yetkisi, 2017 Anayasa değişikliğiyle daha da belirgin hale gelmişti. Uzmanlar, BAM’ın bu kararının, parti içi demokrasi ile yargısal denetim arasındaki hassas dengenin bir sınavı olduğunu belirtiyor.
Sonuç Olarak
CHP kurultayına ilişkin ‘mutlak butlan’ kararı, sadece bir parti içi sorun değil, aynı zamanda Türkiye’de yargı-siyaset ilişkilerinin de bir göstergesi. Turgut Candan’ın yetki vurgusu, sürecin YSK eksenine kayması gerektiğini ortaya koyarken, önümüzdeki günlerde bu konuda atılacak adımlar hem CHP’nin geleceği hem de siyasi partiler hukuku açısından belirleyici olacak.
