Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Nadir Karakulak, elektronik sigaraların kalp ve damar sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin kullanımdan hemen sonra başlayabildiğini söyledi. Karakulak, bu ürünlerin damarlarda daralmaya ve pıhtılaşma eğiliminde artışa yol açabileceğini belirterek, özellikle genç kullanıcılar için riskin ilk dakikalarda devreye girdiğini vurguladı. Uzmanın açıklamaları, elektronik sigaranın zararsız olduğuna dair yaygın inanışın aksine ciddi kardiyovasküler tehlikelere işaret ediyor.
Kullanımdan hemen sonra damar sağlığı bozuluyor
Prof. Dr. Karakulak, elektronik sigara kullanımının ardından kısa süre içinde damarların daraldığını ve kan pıhtılaşmasında artış gözlemlendiğini ifade etti. Bu etkilerin, kalp krizi ve inme gibi akut kardiyovasküler olaylar için zemin hazırlayabileceğini dile getirdi. Özellikle gençler arasında hızla yaygınlaşan bu ürünlerin, uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu. Karakulak, “Elektronik sigaralar, geleneksel sigaralara göre daha az zararlı olduğu yönünde yanlış bir algıya sahip. Oysa kullanımdan dakikalar sonra bile damar fonksiyonlarında bozulma tespit edilebiliyor” dedi.
Uzman, elektronik sigaranın içerdiği nikotin ve diğer kimyasalların, damar iç yüzeyini döşeyen endotel hücrelerine zarar vererek damar sertliği sürecini hızlandırabileceğini belirtti. Bu durumun, ilerleyen yaşlarda hipertansiyon, kalp yetmezliği ve koroner arter hastalığı riskini artırdığını sözlerine ekledi.
Gençler hedefte: “Risk ilk dakikalarda başlıyor”
Elektronik sigara kullanımının özellikle ergenlik ve genç yetişkinlik döneminde yaygınlaştığına dikkat çeken Karakulak, bu yaş grubunun kalp ve damar sistemi henüz gelişimini tamamlamadığı için riskin daha yüksek olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Karakulak, “Gençlerde elektronik sigara kullanımı, kalp krizi riskini tetikleyebilir. Risk, kullanımdan hemen sonra başlıyor ve tekrarlayan kullanımlarla kronikleşiyor” diye konuştu. Ayrıca, pasif içiciliğin de benzer olumsuz etkilere yol açabileceğini, bu nedenle kapalı alanlarda kullanımının sınırlandırılması gerektiğini ifade etti.
Karakulak, ailelere ve eğitimcilere de çağrıda bulunarak, gençlerin elektronik sigaranın zararları konusunda bilinçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sağlık otoritelerinin, elektronik sigara kullanımını azaltmaya yönelik politikalar geliştirmesi gerektiğini belirtti.
Bilimsel kanıtlar ve düzenleme ihtiyacı
Son yıllarda yapılan çalışmalar, elektronik sigaranın kalp üzerindeki akut etkilerini ortaya koyuyor. Örneğin, birçok araştırma, elektronik sigara içildikten sonra kalp atış hızında ve kan basıncında artış olduğunu, kalp kasının oksijen alımının bozulduğunu göstermiş durumda. Prof. Dr. Karakulak’ın açıklamaları da bu bulguları destekler nitelikte. Türkiye’de elektronik sigara satışı ve kullanımına yönelik yasal düzenlemeler halen tartışma konusu. 2020’den itibaren ithalatı ve satışı yasak olan elektronik sigaraların, internet üzerinden ve kaçak yollarla temin edilebildiği biliniyor. Uzmanlar, yasaklara rağmen kullanımın yaygınlaşmasının, denetim eksikliği ve bilinçsizlikten kaynaklandığını belirtiyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) de elektronik sigaraların zararlı olduğunu ve düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor. WHO’nun 2023 raporuna göre, elektronik sigara kullanımı küresel olarak artıyor ve özellikle gençler arasında hızla yayılıyor.
Ne yapılmalı?
Prof. Dr. Karakulak, elektronik sigara kullanıcılarının bir an önce bu alışkanlıktan vazgeçmeleri gerektiğini, bırakma konusunda zorlananların sağlık kuruluşlarına başvurmalarını önerdi. Ayrıca, toplum sağlığı açısından elektronik sigaranın zararları konusunda farkındalık kampanyalarının düzenlenmesi, okullarda eğitim verilmesi ve yasal denetimlerin sıkılaştırılması gerektiğini söyledi.
