Isparta'nın Eğirdir ilçesindeki Eğirdir Gölü'nde su seviyesinin düşmesi, adeta bir zaman kapsülünü araladı. Gölün kuzey ve batı kıyılarında, Geç Neolitik Çağ'dan Doğu Roma İmparatorluğu'nun son dönemlerine kadar tarihlenen antik yerleşim kalıntıları, mezarlar ve bu yerleşimleri birbirine bağlayan taş döşeli yol ağları suyun çekilmesiyle birlikte gün yüzüne çıktı. Süleyman Demirel Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, bölgenin "saklı bir hazine" olduğunu belirterek, ilk bulguların Tunç Çağı'na kadar uzandığını ve bu keşfin bölgenin tarihini yeniden yazabileceğini ifade etti.
Antik Yol Ağları ve Yerleşimler Ortaya Çıktı
Eğirdir Gölü'ndeki su çekilmesi, özellikle gölün kıyı kesimlerinde daha önce su altında kalan geniş düzlükleri ortaya çıkardı. Bu alanlarda yapılan yüzey araştırmalarında, birbirine paralel uzanan ve antik dönemde yerleşimleri birbirine bağlayan taş döşeli yollar tespit edildi. Prof. Dr. Özhanlı, bu yolların Anadolu'nun önemli ticaret ve askeri güzergâhlarından biri olabileceğini, bölgedeki yerleşimlerin ekonomik ve kültürel ilişkilerini aydınlatabileceğini söyledi. Ayrıca, suyun çekildiği alanlarda seramik parçaları, mimari kalıntılar ve mezar yapıları da bulundu.
Binlerce Yıllık Tarih Eğirdir'in Kıyılarında
Kazı ekibi, ortaya çıkan kalıntıların Geç Neolitik Çağ'dan başlayarak Kalkolitik, Tunç Çağı, Demir Çağı, Helenistik, Roma ve Doğu Roma (Bizans) dönemlerine kadar kesintisiz bir yerleşim tarihine işaret ettiğini belirledi. Özellikle Tunç Çağı'na tarihlenen seramikler, bölgenin Anadolu'nun erken dönem ticaret ağı içinde önemli bir merkez olduğunu gösteriyor. Prof. Dr. Özhanlı, "Eğirdir Gölü, tarih boyunca hem savunma hem de ticaret açısından stratejik bir konuma sahipti. Şu an gördüğümüz kalıntılar, bu bölgenin binlerce yıl boyunca yoğun bir şekilde iskân edildiğini kanıtlıyor" dedi.
Keşfedilen kalıntılar arasında, büyük boyutlu taş bloklardan oluşan yapı temelleri, su kemerlerine ait olabilecek kanallar ve çok sayıda çanak çömlek parçası yer alıyor. Ayrıca, gölün kıyısında tespit edilen bir nekropol (antik mezarlık) alanında, ölü gömme adetlerine dair önemli ipuçları sunan mezar tipleri inceleniyor.
Bilim Dünyası İçin Büyük Önem
Uzmanlar, bu keşiflerin bölgenin arkeolojisi hakkında bilinmeyenleri aydınlatacağını vurguluyor. Özellikle Göller Bölgesi'nin, Pisidia ve Konya Ovası gibi antik bölgeler arasındaki bağlantısını gösteren yollar, dönemin ticaret ve kültür etkileşimini anlamak için kritik öneme sahip. Prof. Dr. Özhanlı, buluntuların koruma altına alınması ve kapsamlı kazı çalışmaları için Kültür ve Turizm Bakanlığı'na başvuruda bulunduklarını aktardı. "Bu kalıntılar, sadece Eğirdir'in değil, tüm Anadolu'nun tarihine ışık tutacak nitelikte. Su seviyesinin düşmesi bir felaket olarak algılansa da, bize eşsiz bir fırsat sunuyor" şeklinde konuştu.
Susuzluk ve Kültürel Mirasın Kaderi
Öte yandan, göldeki su çekilmesinin arkeolojik keşifler dışında olumsuz etkileri de bulunuyor. Bölgedeki ekosistem ve tarımsal faaliyetler için hayati önem taşıyan gölün, son yıllarda ciddi bir kuraklık tehdidiyle karşı karşıya olduğu biliniyor. Uzmanlar, su seviyesinin düşmesinde iklim değişikliği, bilinçsiz tarımsal sulama ve aşırı su kullanımının etkili olduğunu belirtiyor. Bu durum, hem doğal hayatı hem de kıyıda yaşayan insanları olumsuz etkilerken, kültürel mirasın korunmasını da gündeme getiriyor.
Arkeologlar, ortaya çıkan kalıntıların tahrip olmaması için acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Su seviyesinin düşmesiyle birlikte kalıntılar, hava koşullarına ve insan müdahalesine daha açık hale geldi. Bu nedenle, bölgenin sit alanı ilan edilmesi ve bir an önce koruma kazılarına başlanması büyük önem taşıyor. Eğirdir Gölü'ndeki bu tarihi zenginliğin gün yüzüne çıkması, hem bölgesel turizm hem de bilim dünyası için umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Bu keşif, Anadolu'nun ilk çağlarına ait bilgilerimizi genişletirken, aynı zamanda göller bölgesinin tarih boyunca ne denli önemli bir yerleşim alanı olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Suyun çekilmesiyle ortaya çıkan bu kalıntıların kapsamlı bir şekilde incelenmesi, bölgenin antik çağdaki demografik yapısı, ekonomik faaliyetleri ve kültürel bağlantıları hakkında somut veriler sunacak. Ancak, bu verilerin sağlıklı bir şekilde elde edilebilmesi için kalıntıların bir an önce koruma altına alınması ve bilimsel çalışmaların hızlandırılması gerekiyor.
