Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi'nden Prof. Dr. Oğuz Akkuş, 35 yaşındaki oyuncu Ece İrtem'in hayatını kaybetmesiyle yeniden gündeme gelen genç yaşta kalp kaynaklı ölümlerin, 30 yaş altındaki ani ölümlerin yüzde 70-80'ini oluşturduğunu belirterek, bu ölümlerin genellikle kalp krizi değil, genetik aritmi sendromlarından kaynaklandığını vurguladı.
Genetik aritmi nedir?
Genetik aritmi, kalbin elektriksel sistemindeki doğuştan gelen bozukluklar nedeniyle ortaya çıkan ve genellikle genç yaşta ani ölüme yol açan bir hastalık grubunu kapsıyor. Prof. Dr. Akkuş, bu sendromların en yaygın olanlarının Uzun QT Sendromu, Brugada Sendromu ve Kısa QT Sendromu olduğunu ifade etti. Bu hastalıklar, kalbin normal elektriksel aktivitesini bozarak ventriküler fibrilasyon ve ani kalp durmasına neden olabiliyor.
Belirtiler ve risk grupları
Genetik aritmi genellikle belirti vermeden ilerliyor. Ancak bazı hastalarda bayılma, çarpıntı, nefes darlığı veya ailede ani ölüm öyküsü gibi ipuçları bulunabiliyor. Prof. Dr. Akkuş, "Özellikle 30 yaş altı, daha önce kalp hastalığı olmayan ve spor yaparken bayılan gençlerde genetik aritmi mutlaka araştırılmalı" dedi. Ailede ani ölüm öyküsü olan kişilerin risk altında olduğunu vurgulayan Akkuş, genetik testlerle erken tanı konulabileceğini belirtti.
Ece İrtem vakası neyi değiştirdi?
Ece İrtem, 35 yaşında geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmişti. Ancak Prof. Dr. Oğuz Akkuş, genç yaşta ölümlerde kalp krizi tanısının sıkça yanlış konulduğuna dikkat çekerek, "Aslında bu vakaların büyük kısmı genetik aritmi kaynaklı. Kalp krizi damar tıkanıklığına bağlıyken, genetik aritmide damarlar temizdir. Otopsi yapılmadığında çoğu vaka kalp krizi olarak raporlanıyor" ifadelerini kullandı. Bu durum, hem ailelerin yanlış bilgilendirilmesine hem de genetik riskin göz ardı edilmesine yol açıyor.
Erken tanı ve tedavi yöntemleri
Genetik aritmi tanısı için EKG, holter, egzersiz testi ve genetik testler kullanılıyor. Tanı konulduğunda, beta bloker ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde kalp pili (ICD) implantasyonu ile ölüm riski önemli ölçüde azaltılabiliyor. Prof. Dr. Akkuş, "Toplumda farkındalık arttıkça, genç yaşta ani ölümlerin önlenebilir olduğu görülecek. Aile taramaları bu konuda hayati önem taşıyor" diye konuştu.
Uzmanlardan çağrı
Sağlık Bakanlığı'nın da konuya ilişkin çalışmalar yürüttüğünü belirten Akkuş, özellikle spor yapan gençlerde rutin kardiyolojik değerlendirmenin şart olduğunu söyledi. "Her yıl yüzlerce genç, önlenebilir bir nedenle hayatını kaybediyor. Aileler, bilinçsizce spor yapmaktan kaçınmalı ve herhangi bir şüphe durumunda mutlaka uzmana başvurmalı" dedi.
Ece İrtem'in acı kaybı, Türkiye'de genetik aritmi konusunda farkındalık yaratırken, benzer vakaların önüne geçilmesi için toplumsal bir uyanışa vesile oldu. Uzmanlar, genetik aritminin sanıldığından daha yaygın olduğunu ve erken teşhisle hayat kurtarılabileceğini hatırlatıyor.
