Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde sınırları aşarak yayılan ölümcül Ebola salgını, ABD ve İngiltere başta olmak üzere Batılı ülkelerin insani yardımlarda yaptığı büyük kesintiler nedeniyle küresel bir krize dönüşme riski taşıyor. Sağlık çalışanları, zayıflayan uluslararası destekle birlikte virüsün kontrol altına alınmasının giderek zorlaştığını belirtiyor.
Bütçe kesintileri ve saha etkileri
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 2023 yılı itibarıyla Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde 2 bin 200'den fazla Ebola vakası kaydedildi ve ölü sayısı 1,500'e yaklaştı. Salgın özellikle Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde yoğunlaşırken, Ruanda, Uganda ve Güney Sudan sınırlarına dayanan vakalar endişe yaratıyor. ABD, bu yıl Ebola ile mücadele için ayrılan fonu yüzde 40 oranında azaltırken, İngiltere de benzer bir kesintiye gitti. Kesintiler, saha ekiplerinin maaşlarının ödenememesine, lojistik desteğin aksamasına ve aşı tedarikinde darboğaza yol açtı.
Kongo Sağlık Bakanlığı sözcüsü Dr. Jean-Pierre Mbusa, "Uluslararası toplumun desteği olmadan salgını kontrol altına almak neredeyse imkansız. Şu anda sadece mevcut fonlarla 3 ay daha idare edebiliriz," dedi. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) örgütü, kesintilerin özellikle temassız aşı programlarını olumsuz etkilediğini ve temas takibinin yetersiz kaldığını raporladı.
Küresel güvenlik ve ekonomik boyut
Ebola'nın sınır aşan doğası, salgının bölgesel ve küresel güvenlik tehdidi oluşturmasına neden oluyor. Ekonomistler, salgının yayılması halinde Orta Afrika'da ticaret yollarının kapanabileceğini, emtia fiyatlarında dalgalanma yaşanabileceğini ve turizm sektöründe ciddi kayıplar olabileceğini öngörüyor. Kongo'da faaliyet gösteren uluslararası madencilik şirketleri, salgın nedeniyle operasyonlarını durdurma sinyali verdi.
Uzmanlar, Ebola ile mücadelenin yalnızca bir sağlık krizi değil, aynı zamanda jeopolitik bir öncelik olduğunu vurguluyor. Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) Direktörü Dr. John Nkengasong, "Salgını şimdi kontrol altına alamazsak, önümüzdeki iki yıl içinde küresel bir pandemiyle karşı karşıya kalabiliriz. Bu, yalnızca bölgesel değil, tüm dünya için bir risktir," uyarısında bulundu.
Batılı ülkelerdeki yardım kesintileri, gelişmekte olan ülkelerde sağlık sistemlerinin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi. DSÖ, 2024 yılı için Ebola mücadelesine yönelik 120 milyon dolarlık acil fon talebinde bulunurken, şu ana kadar yalnızca 30 milyon dolar toplanabildi. Uzmanlar, küresel sağlık güvenliğinin sağlanması için bu bütçe açığının hızla kapatılması gerektiğini belirtiyor.
Kongo'da salgınla mücadele eden sağlık çalışanları, artan güvenlik riskleri ve yetersiz kaynaklar nedeniyle zor durumda. Salgının başladığı 2018'den bu yana 10'dan fazla sağlık çalışanı hayatını kaybetti. Eğer uluslararası destek artmazsa, Ebola'nın kontrol altına alınması daha da zorlaşacak ve küresel tehdit büyüyecek.
