Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı sıcak hava dalgalarının insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerine dair çarpıcı bir rapor yayımladı. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, düzenlediği basın toplantısında, her yıl küresel çapta yaklaşık 500 bin kişinin aşırı sıcaklara bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiğini duyurdu. Bu rakam, özellikle Avrupa ve Kuzey Yarımküre'de son yıllarda artan sıcaklık rekorlarıyla birlikte daha da endişe verici boyutlara ulaştı.
Avrupa'da sıcak hava dalgaları ölümleri artırıyor
DSÖ verilerine göre, Avrupa kıtası sıcaklık artışından en fazla etkilenen bölgelerin başında geliyor. 2023 yazında kaydedilen sıcak hava dalgaları, kıta genelinde 61 binden fazla kişinin ölümüne yol açtı. Uzmanlar, özellikle 65 yaş üstü bireyler, kronik hastalığı olanlar ve düşük gelirli toplulukların sıcaklık dalgalarından orantısız şekilde etkilendiğini vurguluyor. Tedros, ''Aşırı sıcaklar artık bir istisna değil, yeni norm haline geliyor. Hükümetleri acil eylem planları oluşturmaya çağırıyoruz'' ifadelerini kullandı.
İklim değişikliği ve sağlık krizi
DSÖ raporu, iklim değişikliğinin sıcaklıkla ilgili ölümlerin yanı sıra hava kirliliği, bulaşıcı hastalıkların yayılması ve gıda güvenliği gibi diğer sağlık tehditlerini de tetiklediğini ortaya koyuyor. Örgüt, ülkelerin sağlık sistemlerini iklim değişikliğine uyumlu hale getirmesi ve erken uyarı sistemlerini güçlendirmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik politikaların hızlandırılması çağrısı yapılıyor. Tedros, ''Bu bir sağlık krizidir ve kolektif eylem gerektirir. Geç kalırsak bedeli çok daha ağır olacak'' dedi.
Türkiye de aşırı sıcaklardan etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, son 10 yılda sıcaklık rekorları sıklaştı ve sıcak hava dalgalarının süresi uzadı. Sağlık Bakanlığı, vatandaşları güneşin dik olduğu saatlerde dışarı çıkmamaları, bol sıvı tüketmeleri ve yaşlıları yalnız bırakmamaları konusunda uyarıyor. Ancak uzmanlar, bireysel önlemlerin yanı sıra kentsel planlamada yeşil alanların artırılması, ısı adası etkisini azaltacak düzenlemelerin yapılması gerektiğini savunuyor.
DSÖ'nün uyarısı, özellikle yaz aylarında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği bir döneme denk geldi. Bilim insanları, 2024 yazının da rekor sıcaklıklarla geçebileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, sağlık otoritelerinin alarm seviyesini yükseltmesine neden oldu. Sıcaklık kaynaklı ölümlerin büyük kısmının aslında önlenebilir olduğuna dikkat çeken DSÖ, hükümetlere iklim dirençli sağlık sistemleri kurma çağrısını yineliyor.
