Türkiye'nin doğalgaz ithalatı Temmuz 2024'te geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,7 azalarak 3,2 milyar metreküpe düştü. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, ithalattaki bu gerilemede yerli üretimdeki artış ve yenilenebilir enerji kapasitesinin devreye girmesi etkili oldu. Aynı dönemde doğalgaz tüketimi de yüzde 20,4 azalarak 2,9 milyar metreküp olarak kaydedildi. İthalatın azalması, cari açık üzerindeki baskıyı hafifletirken, enerji arz güvenliğinde stratejik adımların meyvesini verdiği yorumları yapılıyor.
En Fazla Gaz Azerbaycan'dan
Temmuz ayında Türkiye'nin en fazla doğalgaz tedarik ettiği ülke Azerbaycan oldu. Azerbaycan'dan 1,1 milyar metreküp gaz alınırken, bu ülke toplam ithalatın yaklaşık yüzde 34'ünü karşıladı. Uzun süredir ilk sırada yer alan Rusya ise 900 milyon metreküple ikinci sırada kaldı. İran'dan ise 600 milyon metreküp gaz ithal edildi. Böylece Azerbaycan, Rusya ve İran'ı geride bırakarak Türkiye'nin en büyük doğalgaz tedarikçisi konumuna yükseldi. Bu tablo, Türkiye'nin enerji kaynaklarını çeşitlendirme politikasının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Tüketimdeki Düşüşün Nedenleri
Doğalgaz tüketimindeki azalışta birkaç faktör öne çıkıyor. Öncelikle, Temmuz ayının yaz mevsimi olması nedeniyle konutlarda ısınma amaçlı gaz kullanımı minimum seviyede. Ayrıca, elektrik üretiminde doğalgazın payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının (güneş, rüzgar, hidroelektrik) devreye girmesiyle azaldı. Sanayi tesislerinde ise enerji verimliliği uygulamaları ve bazı tesislerin üretimlerini geçici olarak durdurması tüketimi aşağı çekti. Uzmanlar, bu düşüşün kalıcı olup olmayacağının önümüzdeki aylarda netleşeceğini belirtiyor.
Arz Güvenliği ve Stratejik Adımlar
Türkiye, son yıllarda enerji arz güvenliğini güçlendirmek için çeşitli adımlar attı. Karadeniz'de keşfedilen Sakarya Gaz Sahası'nda üretim artarak devam ediyor. Ayrıca, Azerbaycan ile imzalanan anlaşmalar kapsamında TANAP üzerinden gaz akışı istikrarlı bir şekilde sürüyor. Rusya ile ilişkilerde ise Batı yaptırımlarına rağmen TürkAkım hattı üzerinden gaz alımı devam ediyor. İran ile de uzun vadeli bir tedarik anlaşması bulunuyor. Bu çeşitlilik, Türkiye'nin herhangi bir kaynaktan gelebilecek kesintilere karşı direncini artırıyor.
Ekonomik Yansımalar
Doğalgaz ithalatındaki düşüş, Türkiye'nin cari açığı üzerinde olumlu bir etki yaratıyor. Enerji ithalatı, ülkenin en büyük döviz gider kalemlerinden biri. İthalatın azalması, döviz tasarrufu sağlayarak TL üzerindeki baskıyı bir miktar hafifletiyor. Ayrıca, doğalgaz fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı da daha dayanıklı bir ekonomi oluşuyor. Ancak, kış aylarında tüketimin artmasıyla birlikte ithalatın yeniden yükselebileceği öngörülüyor.
Önümüzdeki Dönem Beklentileri
Enerji piyasası uzmanları, 2024'ün son çeyreğinde doğalgaz ithalatının mevsimsel etkilerle artabileceğini, ancak yıllık bazda düşüş eğiliminin sürebileceğini belirtiyor. Yenilenebilir enerji yatırımlarının hız kesmeden devam etmesi ve yerli gaz üretiminin artması, ithalat bağımlılığını azaltacak. Ayrıca, elektrikli araçların yaygınlaşması ve sanayide elektrik kullanımının artması da doğalgaz talebini sınırlayabilir. Türkiye'nin enerji politikası, arz çeşitliliği ve yerli kaynaklara ağırlık vererek dışa bağımlılığı minimize etmeyi hedefliyor.
Sonuç olarak, Temmuz ayı verileri Türkiye'nin enerji arz güvenliğinde önemli bir aşama kaydettiğini gösteriyor. Azerbaycan'ın lider tedarikçi konumuna yükselmesi, ilişkilerin stratejik boyutunu ortaya koyuyor. İthalattaki düşüşün ekonomik ve jeopolitik etkileri önümüzdeki dönemde daha net görülecek.
