Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sisteminde bireysel toplu iade süreci, Türkiye genelinde açılan yeni merkezlerle resmen başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda hayata geçirilen uygulama, vatandaşların birikmiş depozitolu ambalajlarını tek bir noktadan teslim etmesine olanak tanıyor. İlk etapta İstanbul, Ankara ve İzmir'de faaliyete geçen merkezler, geri dönüşüm oranlarını artırmayı ve atık yönetimini kolaylaştırmayı hedefliyor.
Toplu İade Merkezleri Nasıl Çalışıyor?
Yeni sistemde vatandaşlar, pet şişe, alüminyum kutu ve cam şişe gibi depozitolu ambalajlarını belirlenen toplu iade merkezlerine götürerek teslim edebiliyor. Her bir ambalaj için önceden belirlenmiş depozito bedeli, vatandaşın hesabına dijital olarak aktarılıyor. Merkezlerde kurulan otomatik sayma ve sınıflandırma makineleri, ambalajları türlerine göre ayırarak geri dönüşüm tesislerine yönlendiriyor.
Bakanlık yetkilileri, sistemin ilk haftasında 500 binden fazla ambalajın toplandığını ve bu sayede 20 ton atığın geri dönüşüme kazandırıldığını belirtti. Yetkililer, hedeflerinin yıl sonuna kadar bu merkezlerin sayısını 100'e çıkarmak olduğunu ifade etti.
Çevresel ve Ekonomik Etkiler
DOA sistemi, yalnızca çevresel fayda sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomik bir döngü yaratıyor. Toplanan ambalajların geri dönüştürülmesiyle ham madde ithalatının azalması ve enerji tasarrufu sağlanması öngörülüyor. Uzmanlar, sistemin yaygınlaşmasıyla Türkiye'nin geri dönüşüm oranının Avrupa ortalamalarına yaklaşabileceğini vurguluyor.
Öte yandan, sistemin başarısı için vatandaşların bilinçlendirilmesi ve katılımın artırılması gerekiyor. Bu amaçla çeşitli illerde eğitim seminerleri ve tanıtım kampanyaları düzenleniyor. Bakanlık, mobil uygulama üzerinden de kullanıcıların birikimlerini takip edebileceği bir platform sunuyor.
Türkiye'de her yıl 1 milyon tonun üzerinde plastik ambalaj atığı oluşuyor. Bu atıkların yalnızca %30'u geri dönüştürülebiliyor. DOA sistemiyle bu oranın kısa vadede %50'ye, uzun vadede ise %80'e çıkarılması hedefleniyor. Sistemin çevre kirliliğini azaltma potansiyeli, özellikle denizlerdeki plastik atık sorununa çözüm sunması açısından önem taşıyor.
Toplu iade merkezlerinin açılması, sürdürülebilir atık yönetimi adına atılmış somut bir adım. Ancak sistemin etkinliği, altyapının güçlendirilmesi ve halkın katılımına bağlı. Geri dönüşüm kültürünün yaygınlaşması, çevre bilincinin artırılmasıyla mümkün olacak. Bu tür projeler, ekonomik döngüye katkı sağlarken çevresel sürdürülebilirliği de destekliyor.
