Adana'da 1940 yılında pamuk üreticilerini desteklemek amacıyla kurulan Çukobirlik'in 16 katlı tarihi hizmet binası, 2023 yılındaki Kahramanmaraş merkezli depremlerde ağır hasar almıştı. Uzun süre bekletilen ve yıkım kararı alınan bina, 500 kilo dinamit kullanılarak kontrollü bir şekilde yerle bir edildi. Toplam 2 bin 700 dinamitin kullanıldığı yıkım anı, çevredeki güvenlik önlemleri altında gerçekleştirildi.
Yıkım öncesi hazırlıklar
Depremin ardından yapılan incelemelerde binanın taşıyıcı sisteminde ciddi hasarlar tespit edilmiş, bu nedenle güvensiz olduğuna karar verilmişti. İlk etapta güçlendirme çalışmaları düşünülse de maliyet ve güvenlik gerekçeleriyle yıkım kararı alındı. Yıkım öncesinde bina çevresi boşaltıldı, yakın binalardaki vatandaşlar tahliye edildi. Patlatma işlemi için uzman ekipler tarafından binanın kritik noktalarına yerleştirilen dinamitler, kısa süre içinde ateşlendi.
Binanın tarihi ve önemi
Adana'nın simge yapılarından biri olan Çukobirlik binası, 1940 yılında kurulan Çukobirlik'in merkez ofisi olarak hizmet vermişti. Bölgedeki pamuk üreticilerinin kooperatifi olarak örgütlenen yapı, yıllar boyunca çiftçilere destek olmuş, Adana ekonomisinde önemli bir rol oynamıştı. Binanın mimarisi art deco tarzının etkilerini taşıyor ve kentin modernleşme sürecinin izlerini barındırıyordu. Ancak deprem sonrası binanın kullanılamaz hale gelmesi, Adana'nın tarihi dokusunda bir kayıp olarak değerlendiriliyor.
Yıkım işlemi sırasında çevrede toz bulutu oluştu, ancak önceden alınan su sıkma vb. tedbirler sayesinde tozun yayılması engellendi. Yıkım sonrası enkaz kaldırma çalışmalarına başlandı. Yerine ne yapılacağı henüz netleşmezken, Çukobirlik yönetimi yeni bir hizmet binası inşa etmeyi planladıklarını açıkladı. Binanın yıkımı, sosyal medyada da geniş yankı uyandırdı.
Türkiye'nin deprem gerçeği, bu tür yıkımları kaçınılmaz kılıyor. Depremde hasar alan binaların kontrollü yıkımı, olası can kayıplarını önlemek adına önemli bir adım. Ancak tarihi binaların korunması konusunda daha hassas davranılması, gerektiğinde güçlendirme yapılması gerektiği de unutulmamalı.
