CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Irak-Türkiye ham petrol boru hattına ilişkin uluslararası tahkim kararının iptali için Paris İstinaf Mahkemesi'nde açılan davanın reddedildiğini duyurdu. Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 'AKP, Paris'teki tahkim davasını kaybetti. 1 milyar 471 milyon dolarlık tahkim cezasının ödenmesi için geri sayım başladı' ifadelerini kullandı. Söz konusu dava, Irak hükümetinin Kerkük-Ceyhan ham petrol boru hattı nedeniyle Türkiye'ye açtığı tahkim davasının sonucuna itiraz eden Türkiye'nin başvurusuyla ilgiliydi.
Tahkim süreci nasıl gelişti?
Irak, 2014 yılında Türkiye'yi, Kerkük-Ceyhan boru hattını kullanarak Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) petrolünü izinsiz naklettiği ve bu nedenle zarara uğradığı gerekçesiyle uluslararası tahkime götürmüştü. 2023 yılında Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tahkim heyeti, Türkiye'yi 1 milyar 471 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum etmişti. Türkiye, bu kararın iptali için Paris İstinaf Mahkemesi'ne başvurmuş, ancak mahkeme başvuruyu reddetti. Deniz Yavuzyılmaz, mahkemenin red kararını 'Türkiye'nin ağır bir hukuki yenilgisi' olarak nitelendirdi.
Ödeme süreci ve olası etkileri
Kararın kesinleşmesiyle birlikte Türkiye'nin 1 milyar 471 milyon doları Irak'a ödemesi gerekiyor. Yavuzyılmaz, 'Bu para vatandaşın cebinden çıkacak. AKP'nin yanlış enerji politikalarının faturası millete kesiliyor' dedi. Ödemenin ne zaman yapılacağına ilişkin resmi bir açıklama bulunmazken, uzmanlar Türkiye'nin ödemeyi ertelemek için yeni hukuki yollar deneyebileceğini belirtiyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz bir açıklama gelmedi.
Enerji politikaları ve uluslararası tahkimler
Türkiye, son yıllarda enerji alanında bir dizi uluslararası tahkim davasıyla karşı karşıya. Bunlar arasında Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama faaliyetleri ve sınır aşan boru hatlarıyla ilgili uyuşmazlıklar yer alıyor. Irak-Türkiye ham petrol boru hattı davası, enerji alanındaki en büyük tazminat kararlarından biri olarak dikkat çekiyor. Boru hattının kapasitesi günde 500 bin varil civarında olup, Irak'ın kuzeyindeki petrolün dünya piyasalarına ulaşmasında kritik rol oynuyor. Davanın sonuçlanması, Türkiye'nin bölgedeki enerji merkezi olma hedefine gölge düşürebilir.
Siyasi yansımalar
CHP'li Yavuzyılmaz, tahkim kararını AKP hükümetinin dış politika ve enerji yönetimindeki başarısızlığının bir göstergesi olarak değerlendirdi. 'Bu karar, AKP'nin uluslararası hukuk karşısındaki aczini bir kez daha ortaya koydu' dedi. İktidar kanadından henüz resmi bir yanıt gelmezken, bazı AKP'li yetkililer konunun yargı sürecinin devam ettiğini ve ödeme kararının kesin olmadığını savundu. Ancak Paris İstinaf Mahkemesi'nin kararı, Türkiye'nin temyiz yolunu büyük ölçüde kapatmış durumda.
Ne olabilir?
Türkiye, karara karşı Fransız Yargıtayı'na başvuru yapabilir, ancak bu süreç uzun yıllar sürebilir ve başarı şansı düşük. Uzmanlar, ödemenin ertelenmesi için Türkiye ile Irak arasında ikili bir anlaşma yapılmasının daha olası olduğunu belirtiyor. Bu durumda taksitlendirme veya başka bir uzlaşı formülü gündeme gelebilir. Ancak mevcut hükümetin bu kadar yüksek bir meblağı ödemek istemeyeceği açık. Tahkim kararının Türkiye'nin uluslararası kredibilitesine zarar verdiği yorumları yapılırken, özellikle yabancı yatırımcıların Türkiye'deki hukuk güvenliğine ilişkin endişeleri artabilir.
