Nobel Ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu, The Economist dergisinde yayımlanan ve kurumlar teorisini eleştiren bir yazıya sert tepki gösterdi. Acemoğlu, yazının yeni kitabının çıkışına denk getirilmesini 'itibar suikastı' ve 'karalama kampanyası' olarak nitelendirdi. Ünlü akademisyen, derginin iddialarını 'zayıf ve temelsiz' olarak değerlendirirken, 'Yapabileceğinizin en iyisi buysa, yazık' ifadelerini kullandı.
Kurumlar Teorisine Yönelik Eleştiriler
The Economist'te yayımlanan makalede, Acemoğlu ve meslektaşı James A. Robinson'ın 'Ulusların Düşüşü' kitabında ortaya koyduğu kurumlar teorisinin, ülkeler arası gelişmişlik farklarını açıklamada yetersiz kaldığı öne sürüldü. Dergi, Acemoğlu'nun son dönemdeki çalışmalarının da bu teoriyi güçlü şekilde desteklemediğini iddia etti. Eleştiriler, özellikle teknolojik değişim ve kurumlar arasındaki ilişki üzerine odaklandı.
Acemoğlu ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, The Economist'in eleştirilerine nokta atışı yanıtlar verdi. 'Kurumların önemi üzerine yüzlerce ampirik çalışma var. Bu çalışmaların çoğu bizim teorimizi destekliyor' diyen Acemoğlu, derginin seçici bir okuma yaptığını savundu. Ayrıca, 'Bir derginin itibarı, yayımladığı içeriğin kalitesiyle ölçülür. Bu yazı, bunun en kötü örneklerinden biri' ifadelerini kullandı.
'Yeni Kitabımın Çıkışına Denk Getirilmesi Tesadüf Değil'
Acemoğlu, eleştirilerin zamanlamasının da manidar olduğunu belirtti: 'Yeni kitabım 'Güç ve Teknoloji' yayımlanmak üzere. Bu yazının tam bu döneme denk gelmesi tesadüf olamaz.' Nobel ödüllü ekonomist, The Economist'in daha önce de kendisine yönelik eleştirel yazılar yayımladığını ancak bu seferkinin 'dozajının kaçtığını' söyledi. Kitabının, teknolojinin toplumsal eşitsizlikleri nasıl artırabileceğine dair önemli bir uyarı niteliği taşıdığını vurgulayan Acemoğlu, 'Bu tür karalamalar, asıl tartışmamız gereken konuların önünü kesiyor' dedi.
Daron Acemoğlu, özellikle yapay zeka ve otomasyonun iş gücü piyasalarına etkisi konusunda yaptığı çalışmalarla tanınıyor. Son kitabında, teknolojik ilerlemenin otomatik olarak refah getirmediğini, aksine güçlü grupların çıkarlarına hizmet edebileceğini savunuyor. Bu görüşleri, bazı çevrelerce 'tekno karamsarlık' olarak nitelendirilse de Acemoğlu, 'Teknolojiye karşı değilim, ama onu kimin kontrol ettiği önemli' diyerek kendini savunuyor.
Bilim Dünyasından Destek ve Tepkiler
Acemoğlu'na verdiği yanıtta yalnız değil. Birçok akademisyen, The Economist'in eleştirilerinin bilimsel bir zemine oturmadığını savunuyor. MIT'den meslektaşları, Acemoğlu'nun çalışmalarının alana katkısının tartışılmaz olduğunu belirterek, derginin 'rant kollamacılık' yaptığını öne sürdü. Bazı iktisatçılar ise derginin haklı eleştiriler getirdiğini, ancak üslubunun sorunlu olduğunu ifade etti.
The Economist cephesinden henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak derginin genel yayın yönetmeni Zanny Minton Beddoes'un, Acemoğlu'nun açıklamalarına cevap vermeyeceği öğrenildi. Beddoes'un, 'Bilimsel tartışmalar, kişisel saldırılarla yürütülmemeli' dediği iddia edildi.
Bu tartışma, iktisat bilimindeki metodolojik yaklaşımların yanı sıra, akademik dergilerin rolüne dair de soru işaretleri uyandırdı. Özellikle etkili yayın organlarının, bilimsel çalışmaları ideolojik bir perspektifle ele alması, akademik özgürlük açısından endişe verici bulunuyor. Acemoğlu'nun verdiği sert yanıt, bu tür eleştirilere karşı bilim insanlarının daha görünür olması gerektiği yönünde de bir mesaj olarak algılandı.
Bu gelişmeler, Acemoğlu'nun yeni kitabının tanıtımını gölgede bırakmış olsa da, tartışmanın kitabın satışlarını artırması bekleniyor. Nobel ödüllü ekonomistin, önümüzdeki günlerde konuya ilişkin daha kapsamlı bir açıklama yapması bekleniyor. Bilim dünyası ve kamuoyu, bu tartışmanın nereye evrileceğini merakla izliyor.
