Fetullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimine ilişkin yürütülen 289 davanın tamamı ilk derece mahkemelerince karara bağlandı. Toplam 4973 sanığa çeşitli cezalar verilirken, bunlardan 3609'u ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin koordinasyonunda yürütülen davalarda, darbe girişiminin kilit isimlerinden Adil Öksüz ve akraba oldukları söylenen kişilerin de aralarında bulunduğu 14 sanığın dosyası ise ayrıldı. Adalet Bakanlığı, kararların istinaf ve temyiz incelemelerinin devam ettiğini bildirdi.
En ağır cezaları alanlar: General, albay ve sivil imamlar
Darbe girişiminin askeri ayağında yer alan eski general ve albaylar ile örgütün sivil yapılanmasında kritik roller üstlenen imamlar, en ağır cezaları alanlar arasında oldu. Davalarda 736 sanık müebbet, 628 sanık ise 15 yıl ve üzeri hapis cezasına mahkum edildi. Ceza alan sanıkların büyük çoğunluğu, darbe gecesi TRT genel müdürlüğü, İstanbul ve Ankara emniyet müdürlükleri başta olmak üzere kritik noktaları ele geçirmeye çalışan askeri personelden oluşuyor. Öte yandan 143 sanık, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanarak ceza indirimi aldı.
Dava süreci ve istatistikler
Darbe girişimi sonrası açılan davalar 2017 yılında görülmeye başlandı. Süreç boyunca 6450 şüpheli hakkında iddianame düzenlenirken, bunlardan 4973'ü hakkında mahkumiyet kararı verildi. 1477 kişi ise beraat etti veya hakkındaki dava zamanaşımı nedeniyle düştü. Duruşmalar Sincan Cezaevi Kampüsü'ndeki adliye binasında yapıldı. Sakarya ve İstanbul'da da ek duruşma salonları oluşturuldu.
Davalar kapsamında 289 dava dosyasından 281'i ağır ceza mahkemelerinde karara bağlandı. 8 dava ise çocuk ağır ceza mahkemelerinde görüldü. Kararların tamamına itiraz edilirken, dosyaların Yargıtay'a intikal ettiği bildirildi.
Hukuki ve siyasi bağlam
15 Temmuz darbe girişimi, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en kanlı darbe teşebbüsü olarak kayıtlara geçti. Olaylarda 251 kişi hayatını kaybederken, 2 bin 196 kişi yaralandı. Darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL (Olağanüstü Hal) iki yıl sürdü. Bu süreçte 125 bin kamu personeli ihraç edilirken, 50 bin kişi tutuklandı. Yargılamalar, terörle mücadele hukuku çerçevesinde ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları dikkate alınarak yürütüldü. Hukukçular, davaların büyüklüğü ve karmaşıklığı nedeniyle sürecin uzadığını, ancak adaletin tecellisi için titiz bir çalışma yapıldığını belirtiyor.
