Danıştay, 2016 ile 2020 yılları arasında Türkiye'den hiç çıkmadan yabancı ülkelerden alınan sahte "uzaktan lise diploması" ile denklik başvurusu yaparak tıp, hukuk, mühendislik gibi seçkin fakültelere yerleşen 419 kişinin diplomalarının iptal edilmesine karar verdi. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) ortak çalışması sonucu ortaya çıkarılan skandal, eğitim sistemindeki denklik sürecinin zafiyetlerini bir kez daha gözler önüne serdi.
Sahte diploma ağının perde arkası
YÖK, yurtdışı lise diploması denklik başvurularını incelerken bir grup başvuruda aynı ülke ve okullardan alınan diplomaların gerçek olmadığını fark etti. Soruşturma derinleştirildiğinde, bazı kişilerin hiç gitmedikleri ülkelerden, hatta kapatılmış veya akredite olmayan okullardan aldıkları diplomalarla denklik başvurusu yaptığı belirlendi. Danıştay 8. Dairesi, yapılan itirazları karara bağlarken, denklik işlemlerinde usulsüzlük yapıldığına hükmetti. Kararda, "Başvuru sahiplerinin ilgili ülkede eğitim aldıklarına dair somut bir delil bulunmamaktadır. Diplomaların sahte olduğu açıktır" ifadelerine yer verildi.
YÖK'ten yeni önlemler
Skandalın ortaya çıkmasının ardından YÖK, yurtdışı lise diploması denklik sürecini sıkılaştırdı. Artık başvurularda apostil şartı aranıyor ve ilgili ülke eğitim bakanlığından doğrulama yapılıyor. Ayrıca, başvuru sahiplerinin eğitim gördükleri ülkede ikamet ettiklerine dair belge sunmaları zorunlu hale getirildi. YÖK Başkanı yaptığı açıklamada, "Denklik sürecinde herhangi bir usulsüzlüğe izin vermeyeceğiz. Geçmişe dönük denetimlerimiz devam ediyor" dedi.
Mağduriyet iddiaları ve hukuki süreç
Diplomaları iptal edilen bazı kişiler, mağdur olduklarını öne sürerek Danıştay kararına itiraz edeceklerini açıkladı. Ancak Danıştay kararı kesin nitelikte olduğu için itiraz yolunun kapalı olduğu belirtiliyor. İptal edilen diplomalar arasında tıp fakültesi mezunlarının da bulunması, sağlık sektöründe büyük bir endişeye yol açtı. Sahte diploma ile mezun olan doktorların hastalara zarar verme riskine karşı, Sağlık Bakanlığı'nın bu kişilerin çalıştığı hastaneleri denetleyeceği öğrenildi.
Eğitim sisteminde güven bunalımı
Bu olay, Türkiye'deki yurtdışı denklik sisteminin ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Uzmanlar, sahte diploma skandallarının önüne geçmek için uluslararası veri tabanlarına doğrudan erişim ve biyometrik doğrulama gibi teknolojik çözümlerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Eğitim Denetim Kurulu eski üyesi Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, "Bu tür skandallar, liyakat sistemini ve eğitimde fırsat eşitliğini zedeliyor. Gerçekten okuyarak hak eden öğrencilerin emeği çalınıyor" dedi.
Gelecek adımlar
Danıştay kararı sonrası YÖK, benzer usulsüzlükleri tespit etmek için 2020 sonrası döneme ait denklik başvurularını da mercek altına aldı. Önümüzdeki aylarda yeni skandalların ortaya çıkabileceği konuşuluyor. Ayrıca, sahte diploma düzenleyen şebekelere yönelik adli soruşturmaların da sürdüğü biliniyor. Olay, eğitimde şeffaflık ve denetimin önemini bir kez daha hatırlatırken, kamuoyunun güvenini tesisi için kapsamlı reformların kaçınılmaz olduğu görülüyor.
