İzmir'in turizm cenneti Çeşme'de, dünyada sadece bu bölge ve Yunanistan'ın Sakız Adası'nda yetişen coğrafi işaretli damla sakızında hummalı hasat devam ediyor. Temmuz ayında çizilen ağaçlardan sızan reçine, eylül ayında toplanmaya başlandı. Gram gram toplanan sakızın kilogram fiyatı 50 bin TL'ye kadar çıkıyor.
Yalnızca iki bölgede yetişen coğrafi işaretli ürün
Damla sakızı, sakız ağacından (Pistacia lentiscus) elde edilen ve sadece Çeşme Yarımadası ile Sakız Adası'nda doğal olarak yetişen bir reçine. Coğrafi işaret tescili bulunan ürün, bu bölgelerin iklim ve toprak özellikleri sayesinde kendine has aromasıyla öne çıkıyor. Hasat süreci, Temmuz ayında ağaçların gövdesine yapılan çiziklerle başlıyor. Ağaçlardan sızan reçine, Eylül ayında el ile toplanıyor.
Hasat nasıl yapılıyor?
Çeşme'deki üreticiler, asırlardır süregelen geleneksel yöntemlerle sakız hasadı yapıyor. Temmuz'da çizilen ağaçlardan akan damla sakızı, yaklaşık iki ay boyunca toprağa düşmeden özenle toplanıyor. Toplanan sakızlar, temizlenip sınıflandırıldıktan sonra satışa sunuluyor. Hasat, yoğun emek ve dikkat gerektiriyor; çünkü sakız taneleri küçük ve kırılgan.
Fiyatı altınla yarışıyor
Damla sakızının kilogram fiyatı, kalitesine ve tane büyüklüğüne göre değişiklik gösteriyor. En kaliteli sakızın kilogramı 50 bin TL'ye kadar alıcı buluyor. Bu fiyat, sakızı dünyanın en pahalı tarım ürünlerinden biri haline getiriyor. Üreticiler, yüksek fiyatın nedenini sınırlı üretim ve yoğun el emeğine bağlıyor.
Kullanım alanları ve ekonomik değeri
Damla sakızı, başta sakız kebabı ve sakızlı muhallebi olmak üzere birçok geleneksel Türk mutfağı ürününde kullanılıyor. Ayrıca sakız likörü, sakız reçeli ve kozmetik ürünlerde de değerlendiriliyor. Son yıllarda sağlık alanında da kullanımı yaygınlaşan sakız, mide rahatsızlıklarına iyi geldiği gerekçesiyle tercih ediliyor. Çeşme'de üretilen sakız, yurt içi pazarda olduğu kadar yurt dışında da talep görüyor.
Bölge ekonomisine katkı
Çeşme'de sakız üretimi, aile işletmeleri aracılığıyla sürdürülüyor. Hasat döneminde bölgede istihdam artıyor. Üreticiler, coğrafi işaretli ürünün marka değerinin korunması ve tanıtımının yapılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle son yıllarda artan turistik ilgi, damla sakızına olan talebi de artırıyor.
Zorlu iklim koşulları ve verim
Damla sakızı üretimi, iklim koşullarına son derece duyarlı. Kuraklık ve aşırı sıcaklar, ağaçlardan sızan reçine miktarını olumsuz etkiliyor. Bu yılki hasadın, geçen yıla göre benzer seviyede olduğu belirtiliyor. Üreticiler, verimin artırılması için sulama ve bakım çalışmalarına önem veriyor.
Gelecek nesillere aktarılması gereken miras
Damla sakızı, sadece bir tarım ürünü değil, aynı zamanda kültürel bir miras. Yüzyıllardır süregelen üretim geleneği, bölge halkının kimliğinin bir parçası. Coğrafi işaret tescili sayesinde ürünün özgünlüğü korunuyor. Ancak genç neslin tarıma ilgisinin azalması, sektörün karşı karşıya olduğu riskler arasında. Uzmanlar, sürdürülebilir üretim için teşvik ve eğitim programlarının önemine işaret ediyor.
Damla sakızı, dünyada sadece iki bölgede yetişen nadir bir ürün olarak hem ekonomik hem de kültürel değer taşıyor. Çeşme'de devam eden hasat, bu özel ürünün sofralara ve sanayiye ulaşma sürecinin son halkası. Yüksek fiyatına rağmen talebin canlı olması, coğrafi işaretli ürünlerin korunmasının ve tanıtımının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
