Çanakkale'de 12 Eylül 2023 tarihinde meydana gelen olayda, çöp konteynerini boşalttıktan sonra harekete geçen çöp kamyonunun altında kalarak feci şekilde can veren Ayşe Kır'ın (52) ölümüyle ilgili soruşturma derinleşiyor. Olayın ardından yapılan incelemelerde, taşeron temizlik şirketinin bir dizi ihmal ve usulsüzlüğü ortaya çıktı. Kamyonun geri manevra sensörlerinin sökülmüş olduğu, şirkette akrabalık ilişkileri yoluyla işe alımlar yapıldığı iddiaları soruşturmanın seyrini değiştirdi.
Sensörler sökülmüş, güvenlik önlemleri hiçe sayılmış
Olay günü yapılan teknik incelemede, çöp kamyonunun arka kısmındaki geri manevra sensörlerinin devre dışı bırakıldığı ve hatta söküldüğü belirlendi. Uzmanlar, sensörlerin çalışır durumda olması halinde kamyonun arkasında bir engel olduğunu algılayarak sesli ve görsel uyarı vereceğini, bunun da faciayı önleyebileceğini vurguluyor. Ancak sensörlerin sökülmesi, kamyonun kör noktasında kalan Ayşe Kır'ın fark edilmemesine yol açtı. İlk ifadelere göre, şoförün geri manevra sırasında sensörlerden gelen herhangi bir uyarı almadığı için hareket ettiği öğrenildi.
Taşeron temizlik şirketinin araç bakım kayıtları da sensörlerin uzun süredir arızalı olduğunu ve tamir edilmediğini gösteriyor. Şirket yönetiminin, maliyet tasarrufu amacıyla güvenlik ekipmanlarının onarımını ertelediği iddia ediliyor. Bu durum, iş güvenliği uzmanlarının sık sık dile getirdiği "denetimsizlik" sorununu bir kez daha gözler önüne seriyor.
Kuzen-enişte torpilleri: Akrabalık ilişkileri soruşturmanın odağında
Olayla ilgili yürütülen idari soruşturmada, taşeron şirkette işe alımların liyakat yerine akrabalık bağlarına göre yapıldığı öne sürüldü. Şirkette çalışan bazı kişilerin yöneticilerle kuzen, enişte gibi yakın akrabalık ilişkileri bulunduğu, bu kişilerin gerekli ehliyet ve eğitim belgeleri olmadan kritik görevlere getirildiği belirtiliyor. Özellikle kamyon şoförünün de bu ağın bir parçası olduğu ve daha önce iki kez geri manevra kazasına karıştığı halde işine devam ettiği ileri sürüldü.
Çanakkale Belediyesi'nin taşeron firmayla yaptığı sözleşme kapsamında denetim yükümlülüğünü yerine getirmediği de iddialar arasında. Belediyenin, şirketin araç filolarını ve personel kayıtlarını düzenli olarak denetlemediği, şikayetleri dikkate almadığı öne sürülüyor. Konuyla ilgili açıklama yapan belediye yetkilileri, soruşturmanın sürdüğünü ve gerekli adımların atılacağını belirtti, ancak detay vermekten kaçındı. Taşeron şirket yönetimi ise henüz yazılı bir açıklama yapmadı.
Ayşe Kır'ın ölümü: Bir skandallar zincirinin son halkası
Ayşe Kır, 12 Eylül sabahı Çanakkale'nin Kepez ilçesinde bulunan evinin önündeki çöp konteynerine çöp bırakmak isterken, konteyneri boşaltan çöp kamyonunun geri manevra yapması sonucu altında kaldı. Olay yerine gelen sağlık ekiplerinin tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı. Kır'ın iki çocuk annesi olduğu ve geçimini temizlik işleri yaparak sağladığı öğrenildi. Ailesi, olayın hemen ardından "ihmal" iddiasıyla suç duyurusunda bulundu.
Kır'ın avukatı, yaptığı açıklamada "Sensörlerin sökülmesi ve şirketteki akrabalık ilişkileri, bu ölümün basit bir kaza olmadığını gösteriyor. Zincirleme bir ihmal söz konusu. Ayşe Kır, gerekli güvenlik önlemleri alınsaydı bugün hayatta olacaktı" dedi. Avukat, soruşturmanın genişletilmesini ve sorumluların en üst düzeyden yargılanmasını talep ettiklerini söyledi.
Olayın ardından Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturmada, kamyon şoförü gözaltına alınmış, daha sonra adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştı. Şimdi ise taşeron şirket yöneticileri ve belediye yetkilileri hakkında da "görevi kötüye kullanma" ve "ihmali davranışla ölüme sebebiyet verme" suçlamalarıyla inceleme başlatıldı. Bilirkişi raporunun önümüzdeki günlerde tamamlanması bekleniyor.
İş güvenliği uzmanları: Denetimler yetersiz
Türkiye'de çöp toplama hizmetlerinin büyük ölçüde taşeron şirketler aracılığıyla yürütüldüğünü hatırlatan iş güvenliği uzmanları, bu sektörde denetimlerin yetersiz olduğunu ve çalışanların güvenliğinin ikinci plana atıldığını belirtiyor. Uzmanlar, özellikle geri manevra sensörleri gibi hayati önem taşıyan ekipmanların sürekli çalışır durumda tutulması gerektiğini, aksi halde benzer kazaların kaçınılmaz olacağını vurguluyor. Son yıllarda artan çöp kamyonu kazaları, sektörde acil bir denetim reformu ihtiyacını ortaya koyuyor.
Ayşe Kır'ın ölümü, Çanakkale'de ve ülke genelinde büyük yankı uyandırdı. Sosyal medyada #AyşeKırİçinAdalet etiketiyle paylaşımlar yapılırken, birçok kişi taşeron sisteminin ve denetimsizliğin sona ermesini talep ediyor. Olay, yerel yönetimlerin taşeron firmalar üzerindeki denetim görevini ne kadar ciddiye aldığını da tartışmaya açmış durumda. Soruşturmanın ilerleyen safhalarında yeni skandalların ortaya çıkması muhtemel görünüyor.
