Uzmanlar, ergenlik dönemindeki gençlerde ani öfke patlamaları, sosyal izolasyon, okul reddi ve rutin değişiklikleri gibi davranışların, şiddet eğiliminin veya derin bir duygusal krizin habercisi olabileceğini belirterek aileleri uyardı. Son yıllarda artan gençlik şiddeti ve ruh sağlığı sorunları, konunun aciliyetini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu tür sinyallerin erken fark edilmesinin, olası trajedilerin önlenmesinde kritik rol oynadığını vurguluyor.
Tehlikeli Davranış Değişimleri Neler?
Çocuk ve ergen psikiyatristleri, ebeveynlerin dikkat etmesi gereken bazı kritik işaretleri sıralıyor. Bunlar arasında ani ve açıklanamayan öfke nöbetleri, sürekli sinirlilik hali, arkadaş çevresinden ve aileden kopma, daha önce keyif aldığı aktivitelere ilgi kaybı, okula gitmeyi reddetme, ders başarısında ani düşüş, uyku ve yeme düzeninde bozulmalar, madde kullanımına yönelme, internette şiddet içerikli oyunlara veya gruplara aşırı ilgi duyma, silah veya kesici alet taşıma, hayvanlara zarar verme ve intihar ya da şiddet içeren konuşmalar yer alıyor. Uzmanlar, bu davranışların tek başına bir tanesinin bile ciddiye alınması gerektiğini, birkaçının bir arada görülmesinin ise acil müdahale gerektiren bir durum olduğunu belirtiyor.
İstanbul Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı'ndan Doç. Dr. Ayşe Yılmaz, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulunuyor: "Ergenlik, kimlik arayışı ve hormonal değişimlerin yoğun olduğu bir dönem. Ancak bazı davranış değişiklikleri normal sınırların ötesine geçtiğinde, altında yatan ciddi bir ruhsal bozukluk veya travma olabilir. Ailelerin bu sinyalleri görmezden gelmesi, durumu daha da kötüleştirebilir. Özellikle şiddet eğilimi gösteren gençlerde, erken müdahale ile okul ve sosyal hayattan kopuşun önüne geçilebilir."
Neden Bu Değişimler Ortaya Çıkıyor?
Gençlerde görülen bu tür davranış değişikliklerinin altında birçok faktör yatabiliyor. Uzmanlara göre, aile içi şiddet, ihmal, istismar, akran zorbalığı, sosyal medyada maruz kalınan olumsuz içerikler, ekonomik sıkıntılar, pandemi sonrası artan kaygı bozuklukları ve depresyon gibi etkenler gençleri derinden etkiliyor. Ayrıca, şiddet içeren video oyunları ve internet siteleri, gerçeklik algısını bozarak saldırgan davranışları tetikleyebiliyor. Son yıllarda yapılan araştırmalar, ergenler arasında anksiyete ve depresyon oranlarının arttığını, intihar düşüncelerinin yaygınlaştığını gösteriyor. Türkiye'de de benzer bir tablo gözleniyor; Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2022 yılında çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniklerine başvuran hasta sayısı önceki yıllara göre ciddi artış gösterdi. Pandeminin getirdiği sosyal izolasyon, uzaktan eğitim ve ekonomik belirsizlikler, gençlerin ruhsal dengesini olumsuz etkiledi.
Psikolog Dr. Mehmet Demir ise şunları ekliyor: "Aileler genellikle 'ergenliktir, geçer' diyerek durumu hafife alıyor. Oysa ki bazı durumlar psikiyatrik yardım gerektirir. Çocuğunuzda ani bir kişilik değişimi, sürekli kavga etme isteği, çevresine zarar verme düşüncesi varsa, vakit kaybetmeden bir uzmandan destek almalısınız. Erken teşhis, tedavi başarısını artırır."
Aileler Ne Yapmalı?
Uzmanlar, ebeveynlere şu önerilerde bulunuyor:
- Çocuğunuzla açık ve yargılamayan bir iletişim kurun. Duygularını ifade etmesine izin verin.
- Davranışlarındaki ani değişimleri not edin ve bir uzmana danışın.
- Okul rehberlik servisiyle iş birliği yapın.
- Çocuğunuzun arkadaş çevresini ve internet kullanımını takip edin, ancak mahremiyetine saygı gösterin.
- Şiddet içeren oyun ve içeriklerden uzak tutun, alternatif aktivitelere yönlendirin.
- Kendiniz de sakin kalın; öfke ve şiddet içeren tepkilerden kaçının.
- Gerekirse çocuk ve ergen psikiyatristine başvurun.
Ayrıca, okulların ve yerel yönetimlerin de üzerine düşen sorumluluklar var. Okullarda ruh sağlığı taramaları yapılmalı, rehber öğretmen sayısı artırılmalı, ailelere yönelik bilinçlendirme seminerleri düzenlenmeli. Toplum temelli müdahale programları ile risk altındaki gençlere ulaşılmalı.
Toplumsal Bir Sorun Olarak Gençlik Şiddeti
Gençlerde şiddet eğilimi sadece bireysel bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal bir yara. Medyada sıkça karşılaştığımız okul saldırıları, akran zorbalığı ve intihar haberleri, konunun ne kadar ciddi olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, şiddeti önlemenin yolunun erken müdahale, aile eğitimi ve toplumsal farkındalıktan geçtiğini vurguluyor. Çocuk ve ergen ruh sağlığı hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması, sigorta kapsamının genişletilmesi ve damgalamanın önlenmesi gerekiyor. Ailelerin yalnız olmadığını bilmesi, destek aramaktan çekinmemesi büyük önem taşıyor. Unutmayın, bir çocuğun hayatını kurtarmak, tüm toplumun geleceğini kurtarmaktır.
