Bir erkek, evlilik boyunca eşine yönelik sürekli olarak 'Işığı kapat, sifonu çekme, kombiyi kıs' şeklindeki aşırı cimri tavırları nedeniyle boşanma davası açılan eşine yüklü miktarda tazminat ödemeye mahkûm edildi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını onayarak emsal niteliğinde bir karara imza attı. Karar, aşırı cimriliğin 'evlilik birliğinin temelinden sarsılması' kapsamında değerlendirilebileceğini teyit etti.
Davanın perde arkası
İstanbul'da yaşayan Nurten A. isimli kadın, 2017 yılında evlendiği eşi Mehmet A. hakkında boşanma davası açtı. Dava dilekçesinde, eşinin evdeki her tüketimi adeta bir suç gibi gördüğünü, lambaların gereksiz yanması, sifonun çekilmesi ve kombinin düşük kıvamda ayarlanması gibi günlük masrafları 'israf' olarak nitelendirdiğini belirtti. Nurten A., bu davranışlar nedeniyle psikolojik baskı altında kaldığını ifade etti.
Çift arasındaki anlaşmazlık, Mehmet A.'nın eşine düzenli olarak 'şu kadar su harcadın', 'elektrik faturası bu ay fazla geldi' gibi sözlü uyarılarda bulunmasıyla boyut değiştirdi. Şahit ifadelerinde, Mehmet A.'nın evdeki tüm faturaları bir deftere kaydettiği, her ay sonu eşini adeta bir hesaplaşmaya davet ettiği belirtildi.
Mahkeme ve Yargıtay'ın değerlendirmesi
Yerel mahkeme, Mehmet A.'nın davranışlarının 'aşırı cimrilik' boyutunda olduğuna hükmederek boşanmaya karar verdi. Mahkeme, erkeğin kusurlu olduğunu ve bu yüzden eşine maddi-manevi tazminat ödemesine hükmetti. Mehmet A.'nın temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını 'usul ve kanuna uygun' bularak onadı.
Yargıtay kararında, 'Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan cimrilik tutumu, kusurun ağırlığı açısından değerlendirilmiştir. Davalı erkeğin ekonomik imkânları yerinde olmasına rağmen sürekli olarak eşine yönelttiği kısıtlama talimatları, eşin kişilik haklarını ihlal etmiş ve evlilik birliğini çekilmez kılmıştır' ifadelerine yer verildi.
Tazminat miktarı ve caydırıcılık
Mahkeme, kadına 50 bin TL maddi, 100 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verirken, Yargıtay bu miktarlarda herhangi bir değişiklik yapmadı. Avukatlar, bu kararın aşırı cimrilikle mücadelede önemli bir emsal teşkil ettiğini vurguluyor.
Uzmanlar ne diyor?
Aile hukuku uzmanı Avukat Ayşe Yılmaz, 'Yargıtay'ın bu kararı, evlilikte denk bütçe ve harcama alışkanlıklarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Ekonomik zorluklar nedeniyle tutumlu olmak başka, aşırı cimrilik yaparak eşin temel ihtiyaçlarını dahi kısıtlamak başka bir şeydir. Bu karar, boşanma davalarında tarafların mali konulardaki davranışlarının da delil olabileceğini gösteriyor' dedi.
Psikolog Dr. Canan Alkan ise, 'Evlilikte para konuşulması normaldir ancak her harcamanın sorgulanması zamanla ilişkiyi zehirler. Kadın veya erkek fark etmez, aşırı kontrolcü ve kısıtlayıcı tutumlar psikolojik şiddet boyutuna ulaşabilir' şeklinde konuştu.
Benzer davalar için emsal
Yargıtay'ın bu kararı, boşanma davalarında sıklıkla rastlanan 'kanaatkârlık-cimrilik' ayrımı açısından referans kabul edilecek. Hukukçular, Yargıtay'ın 'ilke kararları' arasında yer alan bu içtihadın, alt mahkemeler tarafından da benzer olaylarda uygulanacağını belirtiyor. Artık eşini sürekli uyaran, her harcamasını denetleyen, temel ihtiyaçları dahi kısıtlamaya çalışan eşlerin boşanma davalarında kusurlu sayılabilecek ve tazminat ödemek zorunda kalabilecek.
Bağımsız değerlendirme
Bu karar, Türk aile hukukunda kişilik haklarının korunması yönünde önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Ekonomik kaygıların evliliklerde hissedilir olduğu bir dönemde, Yargıtay'ın aşırı cimriliği evlilik birliğini sarsan bir kusur sayması, eşler arasındaki mali denge algısına da yeni bir boyut getiriyor. Mahkemelerin belirlediği tazminat tutarları caydırıcı olmakla birlikte, asıl önemli olan bu tür davranışların toplumda 'normal' olarak görülmesinin önüne geçilmesidir.
