Elazığ'da kendi arazilerinde açtırdıkları artezyen kuyularıyla tarımsal sulama yapan çiftçiler, beş yılda bir ödenmek üzere istenen yaklaşık 4 bin TL'lik harç ücretine tepki gösteriyor. Özellikle kuraklıkla mücadele eden ve geçimini tarımdan sağlayan üreticiler, bu ek mali yükün üretimi olumsuz etkileyeceğini belirtiyor. Harç bedelinin yüksekliği kadar, suyun kullanım hakkı konusunda getirilen düzenlemelerin de belirsizlik yarattığı ifade ediliyor.
Artezyen kuyusu harcı ne kadar?
Elazığ'da tarım arazilerinde bulunan artezyen kuyuları için Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından yapılan düzenlemeye göre, kuyu sahiplerinden beş yılda bir harç alınacak. Bu harç bedeli, kuyunun kapasitesine ve kullanım amacına göre değişmekle birlikte yaklaşık 4 bin TL olarak belirlendi. Uygulamanın, 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu kapsamında olduğu ve su kaynaklarının denetim altına alınmasını amaçladığı bildirildi. Ancak çiftçiler, bu ücretin özellikle küçük ölçekli işletmeler için ağır bir yük oluşturduğunu savunuyor. Bazı üreticiler, kuyuların ruhsatlandırılması ve harç ödenmesi konusunda yeterince bilgilendirilmediklerini de dile getiriyor.
Çiftçilerden tepki: 'Suyu çok görüyorlar'
Elazığ Ziraat Odaları yetkilileri, uygulamanın tarımsal üretimi olumsuz etkileyeceğini belirterek tepki gösterdi. Yetkililer, çiftçilerin kendi arazilerinde bulunan yeraltı sularını kullanmak için ek bir külfetle karşı karşıya bırakılmasını 'suyu bile çok görmek' olarak nitelendirdi. Ayrıca, harç bedelinin yanı sıra kuyuların denetlenmesi ve ölçüm cihazlarının takılması gibi ek maliyetlerin de bulunduğu hatırlatıldı. Bu durumun, bölgede son yıllarda yaşanan kuraklıkla mücadele eden çiftçilerin maliyetlerini artırarak üretimden vazgeçmelerine neden olabileceği ifade ediliyor.
Artezyen kuyusu yasal düzenlemeleri
Türkiye'de yeraltı sularının kullanımı, 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu'na tabi. Bu kanuna göre, yeraltı suyu kullanabilmek için DSİ'den ruhsat alınması gerekiyor. Ruhsatlandırma sürecinde kuyu sahiplerinden beş yılda bir harç tahsil ediliyor. Harç bedeli, kuyunun suladığı alan büyüklüğüne ve su çıkış miktarına göre hesaplanıyor. Elazığ'da son yıllarda yapılan denetimler sonucu çok sayıda kaçak kuyu tespit edilmiş, bu kuyuların yasal hale getirilmesi için çalışmalar başlatılmıştı. Söz konusu harçların da bu süreçte tahsil edilmesi gündeme geldi.
Uzmanlar ne diyor?
Su politikaları uzmanlarına göre, yeraltı sularının sürdürülebilir kullanımı için denetim önemli, ancak alınan harçların tarımsal üretimi destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Harçların yanı sıra, çiftçilere su tasarrufu sağlayan modern sulama sistemleri için sübvansiyon verilmesi öneriliyor. Aksi takdirde, bu tür uygulamaların üreticiyi mali açıdan zorlayarak gıda güvenliğini tehdit edebileceği belirtiliyor.
Öte yandan, Elazığ'daki çiftçiler, harçların kaldırılması veya en azından ertelenmesi için yetkililerle görüşme talebinde bulunuyor. Bölge milletvekillerinin konuyu meclise taşıyacağı, tarım örgütlerinin de gerekli girişimleri başlatacağı öğrenildi. Çiftçiler, beş yılda bir ödenen bu harcın, üretim sezonu öncesinde ödenmesi gerekmesi nedeniyle bütçelerini olumsuz etkilediğini de sözlerine ekliyor. Konunun önümüzdeki günlerde daha geniş bir tartışma başlatması bekleniyor.
