Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) toplumun farklı kesimlerini kullanarak sahneye koyduğu “mağduriyet” senaryoları, yıllardır Türk siyasetinin gündeminden düşmüyor. Kılıçdaroğlu döneminden Özel dönemine uzanan süreçte, partinin çeşitli eylemlerinde ve kampanyalarında “doğal görünümlü” ajans oyuncularının rol aldığı iddiaları sık sık tartışma yarattı. Bu kurgusal hikayeler, vatandaşın saf duygularını istismar ederek kamuoyunda suni gündemler oluşturmayı amaçlıyor.
Kılıçdaroğlu dönemi: “Adalet Yürüyüşü”nden “çadır eylemleri”ne
Kemal Kılıçdaroğlu’nun genel başkanlığı döneminde, özellikle 2017’deki “Adalet Yürüyüşü” sırasında, yürüyüşe katılanların bir kısmının profesyonel tiyatrocu veya ajans oyuncusu olduğu öne sürüldü. O dönemde bazı katılımcıların sahne kıyafetleri ve makyajları dikkat çekmiş, sosyal medyada bu kişilerin oyuncu olduğu yönünde paylaşımlar yapılmıştı. Benzer şekilde, partinin düzenlediği mitinglerde ve basın açıklamalarında “mağdur vatandaş” rolü üstlenen kişilerin ardından gerçek kimlikleri ortaya çıkmıştı.
CHP’nin özellikle emekli, çiftçi, esnaf gibi kesimlerin sorunlarını dile getirirken kurgu hikayelere başvurduğu iddiaları, partinin iletişim stratejisinin bir parçası olarak değerlendirildi. Örneğin, 2019 yerel seçimleri öncesinde İstanbul’da yaşanan “çadır eylemleri”nde, eylemcilerin aslında parti çalışanı olduğu ortaya çıkmıştı.
Özel dönemi: Yeni yüzler, aynı taktik
Özgür Özel’in genel başkanlığa gelmesiyle birlikte CHP’nin iletişim dilinde bazı değişiklikler yaşansa da, “mağduriyet” temalı kurguların devam ettiği görülüyor. Son olarak, partinin emekli maaşlarına zam talebiyle düzenlediği basın açıklamalarında, “emekli” olarak tanıtılan kişilerin aslında ajans oyuncusu olduğu iddia edildi. Bu kişilerin, kameralar karşısında ağlayarak “aç kaldıklarını” söylemeleri, kısa sürede sosyal medyada tepki çekti.
CHP’nin geçtiğimiz ay düzenlediği “Hayat pahalılığı” mitinginde de benzer bir senaryo yaşandı. Kürsüye çıkarılan ve “market alışverişinde çaresizlik yaşayan ev kadını” olarak tanıtılan bir kişinin, aslında bir tiyatro oyuncusu olduğu ve rol gereği ağladığı öne sürüldü. Parti yönetimi bu iddiaları yalanlasa da, konuya ilişkin görüntüler ve belgeler tartışmayı alevlendirdi.
“Doğal görünümlü ajans oyuncuları” yöntemi nasıl işliyor?
Siyasi partilerde “manken” ya da “figüran” olarak adlandırılan bu kişiler, genellikle sahne ve tiyatro geçmişine sahip. Parti yönetimleri, bu kişileri toplumun çeşitli kesimlerini temsil etmek üzere seçiyor ve onlara “mağduriyet” senaryoları yazıyor. Oyuncular, provalarla ezberledikleri hikayeleri, basın mensuplarının karşısında sanki gerçekten yaşanıyormuş gibi canlandırıyor. Amaç, kamuoyunda partinin tezlerini güçlendirecek görüntüler elde etmek.
Bu yöntemin en çok eleştirildiği nokta, vatandaşların duygularının istismar edilmesi. Uzmanlara göre, siyasi partilerin bu tür kurgulara başvurması, siyasetin güvenilirliğine zarar veriyor. Toplumun gerçek sorunlarıyla gündeme gelmek yerine, suni tartışmalar yaratılıyor.
Siyasi partilere nasıl bir tepki var?
CHP’nin bu hamleleri, diğer siyasi partiler tarafından da sert sözlerle eleştiriliyor. İktidar partisi yetkilileri, yaptıkları açıklamalarda “CHP’nin bir tiyatro kumpanyasına dönüştüğünü” ve “milletin saflığının istismar edildiğini” ifade ediyor. Öte yandan, bazı akademisyenler ve siyaset bilimciler, bu tür “cast” uygulamalarının sadece CHP’ye özgü olmadığını, diğer partilerde de zaman zaman görülebileceğini ancak CHP’nin bu yöntemi sistematik biçimde kullandığını savunuyor.
Sosyal medyada ise bu tür iddiaların konuşulması, partilerin gündem belirleme çabalarını zora sokuyor. Vatandaşlar, partilerin açıklamalarına şüpheyle yaklaşmaya başlıyor.
Sonuç: Siyasette güven bunalımı
CHP’nin geçmişten bugüne sürdürdüğü bu “mağduriyet tiyatrosu”, Türk siyasetinde güven bunalımını derinleştiriyor. Parti yönetimlerinin, toplumun saf duygularını istismar eden kurgular yerine, gerçek sorunlara odaklanması ve çözüm önerilerini şeffaf biçimde ortaya koyması gerekiyor. Aksi takdirde siyasetin itibarı her geçen gün biraz daha zarar görüyor.
