Türkiye'de çalışma hayatını doğrudan ilgilendiren önemli bir yargı kararı hayata geçti. Alınan yeni karara göre, günlük çalışma süresi 11 saati aşan işçilere verilen mola süresi 1 saatten 1,5 saate, 13 saati aşan çalışmalarda ise 2 saate çıkarıldı. Bu düzenleme, özellikle uzun mesai yapan milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiriyor. Peki bu kararın ayrıntıları neler? İşte tüm merak edilenler.
Yargı kararıyla yeni mola düzenlemesi
Konuya ilişkin bilgi veren hukukçular, İş Kanunu’nda yer alan ara dinlenme sürelerinin yeniden yorumlandığını belirtti. Buna göre, işçinin günlük çalışma süresine bağlı olarak mola hakkı kademeli bir şekilde artırıldı. Daha önce 11 saati aşan çalışmalarda yalnızca 1 saat mola verilirken, yeni karar ile bu süre en az 1,5 saate yükseltildi. 13 saati aşan çalışmalarda ise mola süresi 2 saate çıkarıldı.
Kararın işverenler tarafından uygulanması zorunlu olacak. Mola hakkını kullandırmayan işverenlere idari para cezası uygulanabileceği gibi, işçilerin bu durumu iş mahkemelerine taşıması halinde ek tazminat hakları doğabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, bu düzenlemenin iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önleme noktasında da önemli bir adım olduğuna dikkat çekiyor.
Uzun mesai yapanların hakları genişliyor
Yeni düzenleme, özellikle güvenlik, sağlık, ulaşım ve üretim sektörlerindeki çalışanları doğrudan etkiliyor. Bu sektörlerde çalışanların büyük bir bölümü haftalık 45 saati aşan mesailer yaparken, günlük çalışma süresi 11 saatin üzerine çıkabiliyor. Örneğin vardiyalı sistemde 12 saat çalışan bir işçiye artık 1’den fazla mola verilmesi gerekecek.
Karar, mola sürelerinin toplu olarak değil, belirli periyotlarla kullandırılması gerektiğini de hatırlatıyor. Yani işveren, 2 saatlik molayı işçinin bir seferde kullanmasını isteyebileceği gibi, dilimler halinde de verdirebilir. Ancak molaların işçinin dinlenmesine yetecek şekilde planlanması büyük önem taşıyor.
İş Kanunu’ndaki mevcut durum neydi?
Türkiye’de işçilerin ara dinlenme süreleri, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 68. maddesiyle düzenleniyor. Bu maddeye göre:
- 4 saat ve daha kısa süren işlerde 15 dakika,
- 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar süren işlerde 30 dakika,
- 7,5 saatten fazla süren işlerde ise 1 saat ara dinlenmesi verilmesi zorunluydu.
Ancak bu sürelerin, 11 saati aşan çalışmalar için yetersiz kaldığı yönünde uzun süredir eleştiriler bulunuyordu. Özellikle sağlık çalışanları ve güvenlik görevlileri, yorgunluk nedeniyle yaşanan iş kazalarına dikkat çekiyordu.
Yeni karar hangi meslek gruplarını kapsıyor?
Alınan yargı kararı, tüm işyerleri için bağlayıcı nitelik taşıyor. Tarım, orman ve hayvancılığın yanı sıra deniz ve hava taşımacılığında çalışanlar da dahil olmak üzere tüm sektörler çalışma süresi ve mola hakları konusunda bu karara uymak zorunda. Ancak bazı iş kollarında çalışma sürelerinin kanunla daha farklı düzenlendiği biliniyor. Bu durumda, işçi lehine olan düzenlemenin uygulanması gerektiği ifade ediliyor.
İşverenlere ve çalışanlara öneriler
Hukukçular, işverenlerin yeni düzenlemeyi iş sözleşmelerine ve iç yönetmeliklere işlemesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, çalışma saatlerinin kayıt altına alınması ve mola sürelerinin belgelendirilmesi, ileride çıkabilecek uyuşmazlıklarda büyük önem taşıyor.
Çalışanların ise mola haklarını kullanmaması ya da kullandırılmaması durumunda İŞKUR’a veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na şikayette bulunabileceği hatırlatılıyor. Ayrıca, işçilerin bu durumu yazılı olarak işverenden talep etmesi, hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından faydalı olacaktır.
Uzman yorumu
Bu düzenleme, çalışanların fiziksel ve ruhsal sağlığını korumayı amaçlayan önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak asıl önemli olan, bu kararın uygulamada ne kadar etkili olacağı. Özellikle kayıt dışı istihdamın yüksek olduğu sektörlerde mola hakkının ihlal edilmesi riski bulunuyor. Bu nedenle denetimlerin artırılması ve işçilerin bilinçlendirilmesi, bu kararın hayata geçmesi için kritik rol oynayacaktır. Umarız bu düzenleme, çalışma koşullarının iyileştirilmesi yönünde yeni kararların da habercisi olur.
