Uzun süreli ilaç kullanımı, birçok kronik hastalığın yönetiminde kritik öneme sahip. Ancak uzmanlar, bu ilaçların düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, özellikle antidepresanlar, kortizon türevleri, beta blokerler, epilepsi ve uyku ilaçları gibi sürekli kullanılan ilaçların doktor kontrolü olmadan aniden kesilmesinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek, her 6 ayda bir 'ilaç check-up'ı' yapılmasını önerdi.
İlaç Check-Up'ı Neden Önemli?
Müftüoğlu, vücudun zamanla ilaçlara karşı tolerans geliştirebileceğini veya mevcut sağlık durumunun değişebileceğini ifade ederek, 'Bir hasta aynı dozda aynı ilacı yıllarca kullanabilir; ancak bu süreçte karaciğer ve böbrek fonksiyonları değişebilir, başka hastalıklar eklenebilir veya ilaç etkileşimleri ortaya çıkabilir. Bu nedenle düzenli gözden geçirme şart.' dedi. Özellikle yaşlı hastalarda çoklu ilaç kullanımının yaygın olduğunu hatırlatan uzman, bu grupta ilaçların yan etkilerinin daha sık görüldüğünü ve doz ayarlamalarının hayati olabileceğini sözlerine ekledi.
Ani Bırakmanın Riskleri
Uzmanlar, antidepresanların aniden kesilmesinin 'yoksunluk sendromu' olarak bilinen baş dönmesi, mide bulantısı, sinirlilik ve uykusuzluk gibi belirtilere yol açabileceğini belirtiyor. Kortizon tedavisinin aniden sonlandırılması ise vücudun kortizol üretimini baskılamış olabileceğinden 'adrenal yetmezlik' riski taşıyor. Beta blokerlerin ani bırakılması kalp hızında artış, tansiyon yükselmesi ve hatta kalp krizine neden olabiliyor. Epilepsi ilaçlarında ise ani kesilme nöbetlerin tekrarlamasına yol açarken, uyku ilaçları bağımlılık yapabildiğinden yoksunluk yaşanabiliyor.
Doktor Kontrolü ve Kişiye Özel Değerlendirme
Prof. Dr. Müftüoğlu, 'İlaçlar, hastanın genel sağlık durumu, yaş, kilo, böbrek ve karaciğer fonksiyonları gibi faktörler göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. 6 ayda bir yapılacak kontrollerde, ilacın gerekliliği, dozu ve olası yan etkileri yeniden değerlendirilmelidir.' şeklinde konuştu. Ayrıca, hastaların kendi başlarına ilaç değişikliği yapmaması gerektiğini, herhangi bir sorunla karşılaştıklarında mutlaka hekimlerine danışmalarını önerdi.
Bu öneriler, özellikle COVID-19 pandemisi sonrası uzaktan sağlık hizmetlerinin arttığı dönemde önem taşıyor. Hastaların düzenli aralıklarla aile hekimlerine veya ilgili branş doktorlarına muayene olmaları, ilaç tedavilerinin etkinliğini artırırken olası komplikasyonların önüne geçebilir.
