Birleşmiş Milletler (BM) Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatör Yardımcısı Ramiz Alakbarov, Gazze'de ateşkes ilan edilmesinin üzerinden yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen İsrail'in saldırılarının devam ettiğini ve bu süreçte 320'den fazlası çocuk olmak üzere 1500 Filistinlinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Alakbarov, BM Güvenlik Konseyi'ne sunduğu raporunda, bölgedeki insani durumun giderek kötüleştiğini vurguladı.
Ateşkesin Yıl Dönümünde Bilanço Ağırlaşıyor
Alakbarov, ateşkesin kırılgan yapısına dikkat çekerek, taraflar arasındaki çatışmaların sivil kayıpları artırdığını belirtti. Rapora göre, ölenlerin 320'den fazlası çocuk, 200'den fazlası kadın. Ayrıca 6 binden fazla kişinin yaralandığı ve altyapının büyük ölçüde tahrip olduğu kaydedildi. BM yetkilisi, sağlık tesislerinin, okulların ve su şebekelerinin hedef alınmasının günlük yaşamı felç ettiğini ifade etti.
Gazze'deki yerel sağlık otoriteleri de son bir yılda ölü sayısının 1500'ü aştığını doğrularken, bağımsız uluslararası kuruluşlar rakamların en az iki katı olabileceğini öne sürüyor. BM, veri toplama sürecinde ciddi zorluklar yaşandığını, enkaz altındaki kayıpların tespit edilemediğini açıkladı.
İnsani Yardım Erişiminde Kısıtlamalar
Alakbarov, İsrail'in uyguladığı kısıtlamalar nedeniyle insani yardım konvoylarının Gazze'ye düzenli ulaşamadığını söyledi. Özellikle kuzey Gazze'ye yapılan sevkiyatların neredeyse durma noktasına geldiğini, gıda, ilaç ve yakıt sıkıntısının had safhaya ulaştığını belirtti. BM raporuna göre, nüfusun yüzde 80'i insani yardıma muhtaç durumda ve 1,5 milyon kişi yerinden edilmiş durumda.
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu da bölgede sağlık hizmetlerinin çökmek üzere olduğunu, hastanelerin jeneratör yakıtı bulmakta zorlandığını bildirdi. Dünya Sağlık Örgütü, bulaşıcı hastalıkların yayılma riskinin arttığını, özellikle çocuklar arasında yetersiz beslenme vakalarının görüldüğünü açıkladı.
Ekonomik Yıkım ve Yeniden İnşa İhtiyacı
Bir yıllık ateşkes döneminde dahi devam eden saldırılar, Gazze ekonomisini derinden sarstı. BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tahminlerine göre, bölgede gayri safi yurt içi hasıla 2023'e kıyasla yüzde 60'tan fazla geriledi. İşsizlik oranı yüzde 70'i aştı, tarım arazilerinin büyük bölümü kullanılamaz hale geldi. Balıkçılık ve küçük ölçekli üretim durma noktasında.
Uluslararası yardım kuruluşları, yeniden inşa maliyetinin 15 milyar doları aşabileceğini öngörüyor. Ancak süregelen güvenlik sorunları ve malzeme girişindeki kısıtlamalar, kapsamlı bir yeniden yapılanmayı şimdilik imkansız kılıyor. BM yetkilileri, kalıcı bir ateşkes sağlanmadan ekonomik toparlanmanın mümkün olmadığını vurguluyor.
Diplomasi Trafiği ve Gelecek Perspektifi
BM Güvenlik Konseyi'nde yapılan oturumda, üye ülkeler İsrail'e yönelik çağrılarını yineledi. Ancak veto yetkisine sahip ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları, somut adım atılmasını engelliyor. Alakbarov, taraflar arasında güven artırıcı önlemlerin acilen hayata geçirilmesi gerektiğini, aksi halde şiddet sarmalının derinleşeceğini söyledi.
Bölgesel aktörler, Mısır ve Katar arabuluculuğunda yeni bir ateşkes müzakeresi yürütüldüğünü doğruladı. Ancak tarafların ön koşulları ve karşılıklı suçlamalar, müzakerelerin ilerlemesini zorlaştırıyor. Filistin yönetimi, uluslararası toplumdan daha etkili bir koruma mekanizması talep ederken, İsrail güvenlik kaygılarını öne çıkarıyor.
Bağımsız gözlemciler, ateşkesin bir yılını doldurmasına rağmen sivil kayıpların sürmesinin, mevcut ateşkes anlaşmasının etkisizliğini gözler önüne serdiğini değerlendiriyor. Gazze'de kalıcı barış için yalnızca ateşkes değil, insani erişimin garantilenmesi, ekonomik canlanma ve siyasi diyalog gibi çok boyutlu bir yaklaşımın şart olduğu belirtiliyor. BM raporunun, önümüzdeki günlerde düzenlenecek uluslararası konferansta masaya yatırılması bekleniyor.
