Birleşmiş Milletler (BM), dünya genelinde hâlâ 138 milyon çocuğun işçi olarak çalıştırıldığını duyurdu. Son 25 yılda çocuk işçiliğinde önemli bir düşüş kaydedilmiş olsa da BM, mevcut ilerleme hızının çocuk işçiliğini ortadan kaldırma hedefi için yetersiz kaldığını vurguluyor. Kuruluşun yayımladığı son rapor, özellikle Afrika ve Asya-Pasifik bölgelerinde durumun kritik olduğunu gösteriyor. Çocuk işçiliği, sadece eğitim ve sağlık haklarını ihlal etmekle kalmıyor, aynı zamanda yoksulluk döngüsünü de derinleştiriyor.
Küresel Durum ve Bölgesel Farklılıklar
BM Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve UNICEF tarafından hazırlanan rapora göre, çocuk işçiliği en yaygın Afrika kıtasında görülüyor. Afrika'da her beş çocuktan biri (yüzde 20) çalışmak zorunda kalıyor. Bu oran Asya-Pasifik'te yüzde 7, Amerika'da yüzde 5, Avrupa ve Orta Asya'da ise yüzde 4 seviyesinde. Rapora göre, 5-11 yaş arası çocuklar tüm çocuk işçilerin yarısından fazlasını oluşturuyor. Özellikle tarım sektörü, çocuk işçiliğinin yüzde 70'iyle başı çekiyor. Bunu hizmet sektörü (yüzde 20) ve sanayi (yüzde 10) izliyor.
Tehlikeli İşler ve Sağlık Riskleri
Raporda dikkat çeken bir diğer nokta, 79 milyon çocuğun tehlikeli işlerde çalıştırılması. Bu çocuklar fiziksel, psikolojik veya cinsel istismara maruz kalabiliyor; ağır yük taşıma, kimyasallara maruz kalma gibi risklerle karşı karşıya kalıyorlar. BM, tehlikeli işlerde çalışan çocuk sayısının son dört yılda 6,5 milyon arttığını belirtiyor. COVID-19 pandemisinin bu artışta etkili olduğu düşünülüyor; çünkü salgın birçok ailenin gelirini kaybetmesine yol açtı.
Hedef Tutmuyor: 2025 İçin Konulan Hedef Uzak
BM, 2025 yılına kadar tüm çocuk işçiliğini sona erdirme hedefi koymuştu. Ancak mevcut gidişat, bu hedefe ulaşmanın mümkün olmadığını gösteriyor. ILO Genel Direktörü Guy Ryder, "Çocuk işçiliğiyle mücadelede ilerleme yavaş ve düzensiz. Pandemi, milyonlarca çocuğu daha fazla risk altına soktu" dedi. UNICEF İcra Direktörü Henrietta Fore ise "Çocuk işçiliği, çocukların potansiyellerini gerçekleştirmelerini engelliyor. Acil eylem olmazsa, on yıllardır elde edilen kazanımlar kaybolabilir" uyarısında bulundu.
Çözüm Önerileri ve Uluslararası Çabalar
Raporda, çocuk işçiliğinin önlenmesi için sosyal koruma sistemlerinin güçlendirilmesi, ücretsiz ve kaliteli eğitime erişimin sağlanması, ailelere ekonomik destek verilmesi ve yasal düzenlemelerin sıkılaştırılması öneriliyor. BM, uluslararası toplumu 2025 hedefine ulaşmak için fonları artırmaya ve ulusal eylem planlarını hızlandırmaya çağırıyor. Türkiye'de çocuk işçiliğiyle mücadele kapsamında 2022'de yürürlüğe giren yeni düzenlemelerle denetimler artırılmış, ancak sahada etkinlik hâlâ tartışma konusu.
Değerlendirme: Sadece Yasaklar Yetmez
Çocuk işçiliğinin sona erdirilmesi, yalnızca yasal yasaklarla değil, aynı zamanda yoksullukla mücadele, eğitim yatırımları ve toplumsal bilinçlenmeyle mümkün. Rakamlar, küresel çabaların yeterli olmadığını gösteriyor. Pandemi sonrası dönemde artan eşitsizlikler, özellikle kırılgan bölgelerde çocukları daha savunmasız hale getiriyor. Bu noktada, uluslararası örgütlerin yanı sıra hükümetlerin ve sivil toplumun koordineli eylemi hayati önem taşıyor. Önümüzdeki yıllarda atılacak adımlar, milyonlarca çocuğun geleceğini belirleyecek.
