Bitlis'in Güroymak ilçesine bağlı Budaklı köyünde, son günlerde etkili olan aşırı sıcaklar, bölgedeki mandaları bunaltmaya devam ediyor. Otlaklarda karınlarını doyuran mandalar, günün belirli saatlerinde doğal göletlere ve derelere akın ederek saatlerce serinliyor. Onların bu doğal serinleme anı, adeta Afrika'daki vahşi yaşam belgesellerini aratmayan görüntüler oluşturdu. Dron ile havadan görüntülenen mandaların su içinde çılgınca dans edişi, bölge sakinlerinin de yüzünü güldürdü.
Mandaların Doğal Serinleme Ritüeli
Budaklı köyünde hayvancılıkla uğraşan besiciler, özellikle yaz aylarında hayvanlarının sıcaktan etkilenmemesi için su kaynaklarının yanını tercih ediyor. Yöre halkının her sabah erkenden otlatmaya çıkardığı mandalar, öğle saatlerinde hava sıcaklığının artmasıyla birlikte içgüdüsel olarak suya yöneliyor. Hayvanlar, suyun içinde saatlerce kalarak hem serinleme ihtiyaçlarını gideriyor hem de derilerindeki parazitlerden arınıyor.
Köy sakinlerinden Ahmet Demir, mandaların suya girmesinin artık bir gelenek hâline geldiğini belirterek, “Biz hayvanları sabah erkenden meralara çıkarıyoruz. Saat öğleye doğru hava iyice ısınınca hayvanlar kendiliğinden dereye geliyor. Saatlerce suyun içinde kalıyorlar. Bu hem onların sağlığı için hem de süt verimliliği için çok önemli. Suya girmeyen manda verimsiz oluyor” dedi.
Bölgedeki göletler ve dereler, manda sürülerinin adeta doğal havuzu hâline gelmiş durumda. Suyun içine giren bazı mandaların yalnızca başlarını çıkararak yüzdüğü, bazılarının ise suya yatıp gözden kaybolduğu anlar, dron kamerasına saniye saniye yansıdı. Çevredeki çobanlar ise bu anları cep telefonlarıyla kaydederek sosyal medyada paylaşıyor.
Uzmanlar Uyardı: Sıcaklar Hayvanları Olumsuz Etkiliyor
Uzmanlar, aşırı sıcaklıkların sadece insanları değil, hayvanları da ciddi şekilde etkilediğini belirtiyor. Özellikle manda gibi kalın derili ve az ter bezine sahip hayvanlar, vücut sıcaklıklarını dengelemek için suya büyük ölçüde bağımlıdır. Güroymak'ın rakımının yüksek oluşu nedeniyle akşamları hava serinlese de, gündüz saatlerinde termometrelerin 35 dereceye kadar çıktığı kaydediliyor.
İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri, vatandaşlara özellikle sıcak havalarda hayvanların su ihtiyacının arttığını hatırlatarak, hayvan sahiplerinin bu konuda duyarlı olmalarını istedi. Yetkililer, “Mandaların gün içinde düzenli olarak suya girmesi, süt verimini artırır ve hayvanların stres seviyesini düşürür. Ayrıca deri hastalıklarına karşı da koruma sağlar. Çiftçilerimiz bu doğal davranışı desteklemeli” şeklinde konuştu.
Budaklı Köyünde Mandacılık Ekonomik Geçim Kaynağı
Güroymak Ovası ve çevresindeki sulak alanlar, manda yetiştiriciliği için son derece elverişli bir ortam sunuyor. Budaklı köyünde yaklaşık 40 aile, geçimini mandacılıkla sağlıyor. Köydeki toplam manda sayısının ise 500'ün üzerinde olduğu ifade ediliyor. Mandaların en büyük gelir kaynağını süt ve süt ürünleri oluşturuyor. Özellikle manda sütünden üretilen kaymak, peynir ve yoğurt, bölge dışında büyük rağbet görüyor.
Yetiştiriciler, son yıllarda manda sütünün fiyatının inek sütünün neredeyse iki katına çıktığını belirterek, “Manda yetiştiriciliği artık daha cazip hale geldi. Devletin verdiği destekler de bizi memnun ediyor. Ancak yem fiyatları sürekli artıyor, biz de akıntı su ve doğal otlaklarla maliyeti düşürmeye çalışıyoruz” açıklamasında bulundular.
Doğal yaşamın içinde, teknolojiden uzak bir şekilde sürdürülen bu geleneksel hayvancılık faaliyeti, aynı zamanda bölgenin doğal dokusunu da koruyor. Yeşil otlaklar, buz gibi sular ve manda sürüleriyle adeta bir tablo gibi görünen Budaklı köyü, doğal güzellikleriyle de görenleri büyülüyor. Yöre halkı, bu benzersiz manzaraların tanıtım amaçlı kullanılabileceğini, bölgeye doğa turizmi için ziyaretçi çekilebileceğini ifade ediyor.
Sıcakların önümüzdeki günlerde de devam etmesi beklenirken, mandaların su sefası yapmaya devam edeceği, üreticilerin ise hayvanlarının sağlıklı bir şekilde bu dönemi atlatması için azami özen göstereceği belirtiliyor.
