Galler'in başkenti Cardiff'te bir araya gelen İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderleri, halklarının kendi kaderlerini tayin etme hakkına sahip olduklarını ve bu yöndeki taleplerin arttığını açıkladılar. İlk kez gerçekleşen bu üçlü zirve, Birleşik Krallık'ın geleceğini ortak cephe halinde tartışmaya açtı.
Tarihi buluşma: Üç ulusun liderleri Cardiff'te
İskoçya Başbakanı Nicola Sturgeon, Galler Başbakanı Mark Drakeford ve Kuzey İrlanda Başbakan Yardımcısı Michelle O'Neill, Cardiff'te düzenlenen ortak basın toplantısında Birleşik Krallık'ın mevcut yapısının halklarının ihtiyaçlarını karşılamadığını vurguladılar. Liderler, Brexit sonrası dönemde Londra merkezli karar alma mekanizmalarının yetkileri gasp ettiğini ve ulusal parlamentoların rollerinin azaltıldığını belirttiler.
Sturgeon, "İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda halkları, kendi geleceklerini belirleme konusunda egemenliklerini kullanma hakkına sahiptir. Bu, demokratik bir haktır ve saygı gösterilmelidir" dedi. Drakeford ise "Birleşik Krallık'ın gönüllü bir birlik olduğunu ve bu birliğin ancak karşılıklı saygı ve eşitlik temelinde sürdürülebileceğini" ifade etti. O'Neill de Kuzey İrlanda'nın özel statüsünün korunması ve İrlanda ile ilişkilerin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Kendi kaderini tayin hakkı ve artan talepler
Zirvenin ana gündem maddesi, üç bölgenin kendi kaderini tayin etme hakkıydı. İskoçya'da 2014 referandumundan bu yana bağımsızlık talebi istikrarlı bir şekilde artıyor. Son anketlere göre, İskoç seçmenlerin yaklaşık %50'si bağımsızlığı destekliyor. Galler'de ise bağımsızlık desteği %30 civarında olsa da, Brexit sonrası artan memnuniyetsizlik dikkat çekiyor. Kuzey İrlanda'da ise İrlanda birleşmesi fikri, özellikle Brexit sonrası sınır düzenlemeleri nedeniyle yeniden gündemde.
Liderler, Birleşik Krallık hükümetinin bu talepleri görmezden gelmesinin kabul edilemez olduğunu belirterek, ortak bir bildiri yayınladılar. Bildiride, "Halklarımızın iradesi sandığa yansımalıdır. Westminster, bu demokratik taleplere saygı göstermelidir" denildi.
Westminster ve Londra'nın tepkisi
Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson'un ofisinden yapılan açıklamada, "Birleşik Krallık'ın bütünlüğü bizim için esastır. Ancak ulusal parlamentoların yetkileri korunacaktır" ifadeleri kullanıldı. Muhalefet lideri Keir Starmer ise "Daha fazla yetki devri kaçınılmazdır, ancak birlik içinde kalmalıyız" dedi. İskoç Ulusal Partisi (SNP) ise bağımsızlık referandumu için yasal süreci başlatma hazırlığında.
Birleşik Krallık'ın geleceği: Federal çözüm mü, dağılma mı?
Uzmanlar, Birleşik Krallık'ın geleceğinin federal bir yapıya evrilmesi veya dağılması arasında bir tercihle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Cardiff zirvesi, bu tartışmanın artık kaçınılmaz olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki aylarda yapılacak görüşmeler, Birleşik Krallık'ın siyasi haritasını belirleyebilir.
