Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 1 Ocak 2022 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında Türkiye genelinde 119 bin 178 şirket ve ticari işletme faaliyetlerini sonlandırdı. Esnaf ve Sanatkar Bilgi Sistemi kayıtlarına göre de son 5 yılda 588 bin 382 terkin işlemi gerçekleşti. Bakanlık, bu kapanmaların yalnızca “ekonomik zorluktan” kaynaklanmadığını, yapısal ve sektörel dönüşümün de etkili olduğunu savundu.
Şirket kapanışlarında rekor yıl 2023
Bakanlık verilerine göre, kapanan şirket sayısı yıllara göre dalgalanma gösterdi. 2022’de 37 bin 421, 2023’te 44 bin 208, 2024’te 42 bin 103, 2025’te 38 bin 912 ve 2026’nın ilk üç ayında 11 bin 534 şirket kapandı. En yoğun kapanış 2023 yılında yaşanırken, bu dönemdeki enflasyon ve faiz artışlarının etkili olduğu belirtiliyor.
Esnaf terkini beş yılda 588 bin
Esnaf ve Sanatkar Bilgi Sistemi kayıtları, 2021-2026 döneminde toplam 588 bin 382 esnaf ve sanatkarın kaydının silindiğini ortaya koydu. Bu sayıya, işyerini devreden veya faaliyetine son veren esnaflar dahil. Bakanlık yetkilileri, “Her terkin işlemi iflas anlamına gelmiyor, bir kısmı emeklilik veya devir nedeniyle yapılıyor” dese de, sivil toplum kuruluşları bu rakamı “ekonomik krizin derinliği” olarak yorumluyor.
Bakanlık: “Tek sebep ekonomi değil”
Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, şirket ve esnaf kapanmalarının nedenleri arasında “dijital dönüşüm, kuşak değişimi, sektörel daralmalar ve pandemi sonrası normalleşme” sıralandı. Açıklamada, “Birçok işletme e-ticarete yönelirken fiziksel mağazalar kapanıyor. Ayrıca yaşlı esnaflar işlerini devretmeden kapatmayı tercih ediyor” ifadeleri kullanıldı. Bakanlık, bu sürecin “ekonomik zorluklar kadar yapısal dönüşümün de sonucu” olduğunu vurguladı.
Muhalefetten sert tepki
Ana muhalefet partisi CHP Ekonomi Politikaları Genel Başkan Yardımcısı, “119 bin şirket ve 588 bin esnafın kapanması ‘ekonomik zorluk’ değil, tam bir çöküştür. İktidarın bu tabloyu yapısal dönüşümle açıklaması gerçekleri örtbas etmektir” dedi. İstanbul Ticaret Odası Başkanı ise, “Kapanma sayıları endişe verici. Özellikle KOBİ’ler finansmana erişimde büyük sıkıntı yaşıyor” şeklinde konuştu.
Uzman yorumu: Kapanmaların ardındaki nedenler
Ekonomistler, şirket kapanmalarını enflasyon, yüksek faiz, alım gücü düşüşü ve kur istikrarsızlığına bağlıyor. TEPAV verilerine göre, 2023’teki sıkı para politikası sonrası KOBİ’lerin kredi faizleri yüzde 40’ları aştı. Birçok işletme, artan maliyetler karşısında ayakta kalamadı. Sektörel bazda en çok kapanış inşaat, perakende ve gıda sektörlerinde görüldü.
Öte yandan, Bakanlığın işaret ettiği “dijital dönüşüm” açıklaması da doğruluk payı taşıyor. E-ticaretin payı 2020’de yüzde 4,2 iken 2025’te yüzde 12’ye yükseldi. Bu dönüşümden en çok küçük ölçekli perakendeciler etkilendi. Ancak uzmanlar, “Dijitalleşme elbette etkili, ama bu kadar yüksek kapanış oranını tek başına açıklayamaz. Asıl neden ekonomik durgunluktur” görüşünde.
Gelecek projeksiyonu
Önümüzdeki dönemde, faiz indirimleri ve kredi genişlemesiyle kapanışların yavaşlaması bekleniyor. Ancak enflasyonun tekrar yükselmesi halinde yeni bir dalga yaşanabileceği uyarısı yapılıyor. Bakanlık ise, “Yapısal reformlar ve dijital dönüşüm destekleriyle kapanmaların önüne geçeceğiz” diyor. Bağımsız değerlendirmeler, hükümetin bu verileri “manipüle etme” çabası yerine, somut çözümler üretmesi gerektiğini belirtiyor.
