Gazeteci Taha Hüseyin Karagöz'ün iddiasına göre, bazı emlakçılar piyasa değeri 9 milyon lira olan konutları 'vatandaşlığa uygun' ifadesiyle 12-13 milyon liraya satışa çıkarıyor. Ticaret Bakanlığı konuya ilişkin inceleme başlattığını duyurdu.
İddialar ve Bakanlığın Yanıtı
Taha Hüseyin Karagöz, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, Türkiye'de yabancılara vatandaşlık verilmesi için gereken 400 bin dolar değerindeki gayrimenkul alım şartını hatırlatarak, bazı emlakçıların bu şartı kötüye kullandığını öne sürdü. Karagöz, 'Piyasa değeri 9 milyon lira olan daireler, 'vatandaşlığa uygun' denilerek 12-13 milyon liraya çıkarılıyor. Bu da konut fiyatlarını genel olarak yükseltiyor' dedi.
Ticaret Bakanlığı, konuyla ilgili yazılı bir açıklama yaparak iddiaların bütün ayrıntılarıyla incelendiğini bildirdi. Bakanlık, 'Vatandaşlık hakkı elde etmek isteyen yabancıların alım süreçlerinde manipülatif fiyatlandırma yapıldığına dair ihbarlar üzerine inceleme başlatılmıştır. Konu titizlikle takip edilmektedir' ifadelerini kullandı.
Güncel döviz kuru üzerinden yapılan hesaplamaya göre, 400 bin dolar yaklaşık 12-13 milyon liraya denk geliyor. Bu durumda, vatandaşlık başvurusu için gereken minimum gayrimenkul değeri zaten bu seviyede. Dolayısıyla iddia edilen fiyat artışı, doğrudan vatandaşlık şartıyla ilişkili görünüyor. Ancak emlakçıların, normal piyasa değeri 9 milyon lira olan bir konutu, vatandaşlık hakkı arayan yabancılara 12-13 milyon liraya satmaya çalışması, hem etik dışı hem de yasal açıdan sorunlu bir uygulama olarak değerlendiriliyor.
Konut Fiyatları ve Vatandaşlık Satışları
Türkiye'de yabancılara gayrimenkul satışı yoluyla vatandaşlık verilmesi uygulaması, 2017'den bu yana çeşitli tutarlarla yürürlükte. Başlangıçta 1 milyon dolar olan sınır, 2018'de 250 bin dolara, 2022'de ise 400 bin dolara çıkarıldı. Bu düzenleme, özellikle büyük şehirlerde konut talebini artırarak fiyatları yukarı çekmekle eleştiriliyor. Son dönemde artan döviz kuruyla birlikte 400 bin doların TL karşılığı 12-13 milyon liraya ulaştı. Bu da vatandaşlık için alınacak konutların fiyat aralığını yükseltti.
Emlak uzmanları, vatandaşlık için alım yapan yabancıların genellikle İstanbul, Antalya, İzmir gibi şehirlerdeki lüks konutlara yöneldiğini belirtiyor. Ancak son yıllarda orta segment konutlarda da vatandaşlık amaçlı alımların arttığı gözlemleniyor. Bu durum, yerli alıcıların konut bulmasını zorlaştırırken fiyatları da şişiriyor.
Ticaret Bakanlığı'nın incelemesi, söz konusu ilanların tüketici hakları ve rekabet kuralları çerçevesinde değerlendirileceğini gösteriyor. Bakanlık, fahiş fiyat artışı yapan emlakçılara yönelik idari para cezası uygulayabilir. Ayrıca, vatandaşlık başvurularında sahte beyan veya manipülasyon tespit edilirse, ilgili kişiler hakkında yasal işlem başlatılabilir.
Konuya ilişkin olarak, bazı hukukçular vatandaşlık için alınan gayrimenkullerde değer tespitinin bağımsız ekspertiz raporlarıyla yapılması gerektiğini vurguluyor. Mevcut uygulamada, alıcı ve satıcı arasındaki beyan esas alınıyor. Bu da manipülasyona açık bir alan yaratıyor.
Piyasa Etkileri ve Beklentiler
Son yıllarda Türkiye'de konut fiyatları enflasyonun üzerinde artış gösterdi. Özellikle büyükşehirlerde kira ve satılık fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Yabancılara yapılan satışların bu artıştaki payı tartışılıyor. TÜİK verilerine göre, 2023'te yabancılara yapılan konut satışı 35 binin üzerinde gerçekleşti. Bu satışların önemli bir kısmı vatandaşlık amacıyla yapıldı.
Uzmanlar, vatandaşlık için alım yapan yabancıların genellikle nakit alıcı olduğunu ve fiyat pazarlığında esnek davranabildiğini belirtiyor. Bu durum, emlakçıların bu segmentte daha yüksek fiyat talep etmesine yol açabiliyor. Ancak son düzenlemelerle birlikte, vatandaşlık başvurularında daha sıkı denetim yapılması planlanıyor.
Ticaret Bakanlığı'nın incelemesi, sektördeki diğer oyuncuları da tedirgin etti. Bazı emlakçılar, 'vatandaşlığa uygun' ibaresini kullanmaktan kaçınmaya başladı. Öte yandan, konut alım satımında şeffaflık sağlanması için yeni düzenlemeler gelebilir. Bu kapsamda, gayrimenkul değerleme raporlarının zorunlu hale getirilmesi tartışılıyor.
Karagöz'ün iddiaları, sosyal medyada geniş yankı buldu. Kullanıcılar, benzer uygulamaların diğer şehirlerde de yaygın olduğunu belirterek şikayetlerini dile getirdi. Bakanlığın somut adımlar atması durumunda, konut piyasasında dengeleyici bir etki yaratabilir. Ancak uzmanlar, sorunun sadece emlakçılardan kaynaklanmadığını, vatandaşlık politikasının gözden geçirilmesi gerektiğini savunuyor.
Bağımsız değerlendirme: Vatandaşlık için gayrimenkul alımı, Türkiye'de hem ekonomik hem de sosyal boyutları olan bir konu. Fiyat manipülasyonu iddiaları, piyasa güvenini zedelerken yerli alıcıları da olumsuz etkiliyor. Şeffaf ve denetlenebilir bir sistem, hem yabancı yatırımcıyı hem de vatandaşı koruyacaktır. Bakanlığın incelemesi, bu yönde atılmış bir adım olarak görülebilir; ancak kalıcı çözüm için yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesi şart.
