Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türkiye'nin araç muayene sisteminde köklü bir dönüşüm başlatacaklarını duyurdu. Bakan, yeni nesil araç muayene dönemi kapsamında yaklaşık 3 milyar dolarlık bir yatırım programıyla 249'u sabit, 103'ü mobil olmak üzere toplam 352 araç muayene merkezini hizmete sunacaklarını açıkladı. Bu yatırım, hem mevcut tesislerin modernizasyonunu hem de ülke genelinde erişilebilirliği artırmayı hedefliyor.
Yeni Nesil Muayene Sistemleri ve Dijital Altyapı
Bakan Uraloğlu, projenin yalnızca fiziksel tesislerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda muayene süreçlerinin dijitalleştirileceğini vurguladı. Yeni sistemde araç sahiplerinin randevu alma, ödeme ve sonuç sorgulama işlemlerini e-Devlet üzerinden ya da mobil uygulamalarla hızlıca yapabileceğini belirtti. Ayrıca, muayene istasyonlarına yerleştirilecek yapay zeka destekli görüntüleme teknolojileri sayesinde araçların alt takım, egzoz emisyonu ve fren sistemleri gibi kritik noktaları daha detaylı bir şekilde kontrol edilecek. Bakan, bu teknolojilerin Türkiye'nin yol güvenliği standartlarını Avrupa Birliği normlarının üzerine çıkaracağını ifade etti.
Yatırımın Dağılımı ve İstihdam Etkisi
3 milyar dolarlık yatırımın büyük bir kısmı sabit muayene merkezlerinin kurulumu ve mevcutların yenilenmesine ayrılırken, mobil merkezler özellikle kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşlara hizmet götürecek. Mobil istasyonlar, tır ve otobüs gibi ağır vasıtaların yerinde muayene edilmesini sağlayarak hem zaman hem de yakıt tasarrufu sunacak. Proje kapsamında inşaat, mühendislik ve teknik personel alanlarında yaklaşık 5 bin kişilik istihdam oluşturulması bekleniyor. Uraloğlu, bu yatırımın yerli üretimi de teşvik edeceğini, muayene cihazlarının önemli bir bölümünün Türkiye'de üretileceğini söyledi.
Yeni merkezlerin devreye girmesiyle birlikte araç muayene süresinin ortalama 45 dakikadan 20 dakikaya düşmesi hedefleniyor. Ayrıca, randevusuz gelen araç sahipleri için hızlı geçiş hatları oluşturulacak. Bakan, bu sayede trafikteki araç filosunun yaş ortalamasının düşeceğini ve egzoz emisyonlarının azaltılarak çevre kirliliğinin önleneceğini kaydetti.
Mevcut Durum ve Gelecek Perspektifi
Türkiye'de halihazırda 226 sabit ve 42 mobil olmak üzere 268 araç muayene istasyonu bulunuyor. Yeni yatırımla bu sayı yüzde 30'dan fazla artacak. Özellikle doğu ve güneydoğu bölgelerinde muayene hizmetine erişimde yaşanan sıkıntıların giderilmesi hedefleniyor. Bakanlık verilerine göre, Türkiye'de kayıtlı araç sayısı 28 milyonu aşmış durumda ve her yıl ortalama 10 milyondan fazla aracın muayeneden geçmesi gerekiyor. Yeni istasyonların tam kapasiteyle devreye girmesiyle birlikte yıllık muayene kapasitesinin 14 milyona çıkması öngörülüyor.
Uzmanlar, bu yatırımın araç muayene sektöründe rekabeti artırarak hizmet kalitesini yükselteceğini ancak özelleştirme sürecinde yaşanan deneyimlerin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor. Geçmişte fiyat artışları ve yoğunluk nedeniyle eleştiriler alan sistemin, bu yeni yatırımla birlikte daha şeffaf ve erişilebilir bir yapıya kavuşması bekleniyor. Sektör temsilcileri, fiyatların enflasyona endeksli güncellenmesi ve denetimlerin sıklaştırılmasının vatandaş memnuniyeti açısından kritik olduğunu vurguluyor.
Sonuç olarak, Bakan Uraloğlu'nun açıkladığı kapsamlı yatırım planı, Türkiye'de araç muayene altyapısını modernize etme ve ülke genelinde standart bir hizmet sunma yolunda önemli bir adım. 3 milyar dolarlık bütçeyle hayata geçirilecek proje, sadece mevcut ihtiyaçları karşılamakla kalmayacak, aynı zamanda gelecekteki otonom araç teknolojilerine uyum sağlayabilecek esnek bir altyapı oluşturacak. Bu girişimin, ekonomik kalkınmaya ve kamu hizmetlerinde verimliliğin artırılmasına önemli katkılar sağlaması bekleniyor.
