Türkiye, yağlık ayçiçeği tohumu ve ham ayçiçeği yağı ithalatında tarife kontenjanı uygulamasına geçti. Resmi Gazete'de yayımlanan kararla, belirli miktarlardaki ithalata indirimli gümrük vergisi uygulanırken, kota dışı ithalatta vergi oranları yüksek tutulacak. Uygulama, yerli üreticiyi korumayı ve iç piyasadaki fiyat istikrarını sağlamayı hedefliyor.
Kota detayları ve uygulama takvimi
Tarife kontenjanı kapsamında, 2024 yılı için yağlık ayçiçeği tohumunda 500 bin ton, ham ayçiçeği yağında ise 400 bin ton ithalata indirimli vergi uygulanacak. Kontenjanı aşan ithalatta gümrük vergisi yüzde 25'e kadar çıkabilecek. Karar, 1 Şubat 2024 tarihinden itibaren geçerli olacak ve yıl sonuna kadar yürürlükte kalacak. İthalatçı firmalar, kontenjandan yararlanabilmek için Ticaret Bakanlığı'na başvuruda bulunacak.
Sektörden ilk tepkiler
Yağlı tohumlar ve bitkisel yağ sektörü temsilcileri, kararı olumlu karşıladı. Türkiye Yağlı Tohumlar Birliği Başkanı Ahmet Aydın, "Yerli üreticimiz son yıllarda artan maliyetler ve düşük fiyatlar nedeniyle zor durumdaydı. Bu kota sayesinde iç piyasada dengenin sağlanacağını düşünüyoruz" dedi. Öte yandan, bazı ithalatçılar kontenjan miktarlarının yetersiz olduğunu ve fiyat artışlarına yol açabileceğini belirtti.
Küresel durum ve Türkiye'nin ayçiçeği üretimi
Türkiye, dünyanın en büyük ayçiçeği yağı ithalatçıları arasında yer alıyor. Son üç yılda ortalama yıllık ithalat 1,5 milyon tonu buldu. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz'deki arz kesintileri, fiyatları yukarı çekmişti. Yerli üretim ise yıllık 2 milyon ton civarında seyrediyor. Hükümet, üretimi artırmak için mazot, gübre gibi girdi desteklerini sürdürüyor. Uzmanlar, kısa vadede kotanın fiyatları dengeleyeceğini ancak uzun vadede yerli üretimin artırılması gerektiğini vurguluyor.
Tarife kontenjanı uygulaması, tarım politikalarının küresel ticaret dinamikleriyle uyumlu hale getirilmesi açısından önemli bir adım. Yerli üreticinin korunması, gıda güvenliği ve enflasyonla mücadele hedefleriyle örtüşen bu karar, sektördeki yapısal sorunların çözümü için tek başına yeterli olmayabilir. Üretim planlaması, sulama yatırımları ve sözleşmeli tarım modellerinin yaygınlaştırılması, kalıcı çözüm için elzem.
