Rusya'nın resmi haber ajansı TASS, İstanbul'daki Ayasofya-i Kebir Camii'nde İncil okudukları iddiasıyla iki Rus vatandaşının Türk yetkililer tarafından gözaltına alındığını duyurdu. Olay, 2024 yılı Ocak ayında yaşandı ve iki kişi, cami içerisinde dini bir metin okurken fark edildi. Gözaltı işleminin ardından Rusya'nın İstanbul Başkonsolosluğu'nun konuyla ilgili bilgilendirildiği ve hukuki sürecin takip edildiği belirtildi.
İddianın detayları ve Rus basınında çıkan haberler
TASS'ın haberine göre, iki Rus vatandaşı Ayasofya'nın ziyarete açık olduğu bir sırada, el yazması bir İncil okuyor gerekçesiyle güvenlik görevlileri tarafından uyarıldı. Uyarıya rağmen okumaya devam edince gözaltına alındılar. Haber, Rusya'da geniş yankı uyandırırken, bazı kaynaklar olayın diplomatik bir krize dönüşebileceği yorumunu yaptı. Ancak Türk makamlarından henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ayasofya, 2020 yılında müzeden camiye dönüştürülmüş ve ibadete açılmış, ancak ziyaretçilere de kapıları açık tutulmuştur. Cami yetkilileri, dini hassasiyet nedeniyle cami içerisinde Hristiyanlık ayini veya İncil okunmasının uygun olmadığını belirtiyor.
Türkiye-Rusya ilişkilerine olası etkileri
Bu olay, iki ülke arasında son dönemde artan diplomatik ve ticari işbirliğine rağmen, hassas konularda yaşanabilecek gerginliklere işaret ediyor. Ayasofya, tarihsel olarak hem Hristiyanlık hem de İslam dünyası için sembolik bir öneme sahip. 2020'deki statü değişikliği uluslararası alanda tartışma yaratmış, özellikle ABD ve Yunanistan'dan tepkiler gelmişti. Rusya ise bu konuda daha temkinli bir tutum sergilemişti. Ancak bu olay, Rusya'daki bazı çevrelerin Türkiye'deki dini özgürlükler konusundaki endişelerini yeniden gündeme getirebilir. Türk yetkililer ise Ayasofya'da herhangi bir dinin ritüelinin yapılmasına izin verilmeyeceğini, sadece ibadet ve müze ziyareti amaçlı olduğunu vurguluyor.
Gözaltı işlemi ve hukuki süreç
Gözaltına alınan iki Rus vatandaşının emniyette ifadeleri alındıktan sonra adli makamlara sevk edileceği belirtiliyor. Türk Ceza Kanunu'na göre, ibadethanelerde düzeni bozmak veya dini sembollere saygısızlık etmek suç kapsamında değerlendiriliyor. Ancak olayın 'İncil okumak' gibi bir eylemden ibaret olması, suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı konusunda tartışmalara yol açabilir. Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın konuya müdahil olduğu ve konsolosluk aracılığıyla hukuki destek sağlandığı bildirildi. Bu tür olayların iki ülke arasında zaman zaman diplomatik gerginliklere neden olduğu, ancak çoğunlukla gerilimin kısa sürede aşıldığı görülüyor.
Bağımsız bir değerlendirme yapmak gerekirse, bu olay aslında Ayasofya'nın karma statüsünün (hem cami hem müze) bir yansıması olarak okunabilir. Tarihi yapının farklı inanç grupları için ifade ettiği anlam, zaman zaman böyle olaylarla su yüzüne çıkıyor. İki ülke arasındaki stratejik ortaklık düşünüldüğünde, bu tür bir izole olayın ilişkileri kalıcı olarak etkilemesi beklenmez; ancak sembolik önemi nedeniyle dikkatli bir şekilde yönetilmesi gereken bir konu olduğu açıktır.
