Avrupa'nın en büyük yumurta üreticilerinden Polonya'da kuş gribi salgını nedeniyle yaşanan üretim kayıpları, kıtadaki arzı daraltırken Türkiye'nin yumurta ihracatına olan talebi rekor seviyelere taşıdı. Türkiye'den İtalya'ya yumurta ihracatı yılın ilk beş ayında geçen yılın aynı dönemine göre 10 katı aşarken, Polonya'ya yapılan satışlarda da belirgin bir artış gözlendi. Sektör temsilcileri, Avrupa'daki arz açığının Türkiye için önemli bir fırsat yarattığını belirtiyor.
Kuş gribi Avrupa'da yumurta arzını vurdu
2023 yılının son çeyreğinden itibaren Polonya başta olmak üzere Avrupa'nın birçok ülkesinde görülen kuş gribi salgını, milyonlarca yumurta tavuğunun itlaf edilmesine yol açtı. Polonya Yumurta Üreticileri Birliği verilerine göre, sadece Polonya'da 2024'ün ilk beş ayında 3 milyondan fazla tavuk kuş gribi nedeniyle telef oldu. Bu durum, Avrupa'da yumurta fiyatlarının yükselmesine ve birçok ülkede arz sıkıntısı yaşanmasına neden oldu.
Avrupa Komisyonu'nun raporlarına göre, kuş gribi vakalarının en yoğun olduğu dönemde Avrupa genelinde yumurta üretimi yaklaşık yüzde 15 oranında azaldı. Özellikle Polonya, Fransa ve Almanya gibi büyük üreticilerdeki kayıplar, kıta genelinde fiyatların tavan yapmasına yol açtı. Bu gelişme, Türkiye gibi daha önce Avrupa pazarında sınırlı paya sahip ülkeler için büyük bir fırsat penceresi açtı.
Türkiye'den İtalya'ya ihracat 10 kat arttı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye'nin yumurta ihracatı 2024 yılının Ocak-Mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 120 artış gösterdi. Bu artışta en büyük payı İtalya aldı.
İtalya'ya yapılan yumurta ihracatı 2023'ün ilk beş ayında sadece 2,1 milyon dolar iken, 2024'ün aynı döneminde 22,5 milyon dolara yükseldi. Bu, 10 kata yakın bir artış anlamına geliyor. İtalya'nın yanı sıra Polonya'ya ihracat da yüzde 300 artışla 1,5 milyon dolardan 6 milyon dolara çıktı. Ayrıca Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan gibi komşu ülkelere de ihracatta belirgin artışlar yaşandı.
Türkiye Yumurta Üreticileri Merkez Birliği Başkanı İbrahim Afyon, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Avrupa'daki kuş gribi salgını bizim için önemli bir ihracat fırsatı yarattı. Üyelerimiz, artan talebi karşılamak için kapasitelerini artırdı. Kalitemiz ve rekabetçi fiyatlarımız sayesinde Avrupa pazarında kalıcı olacağımıza inanıyorum" dedi.
Artan talep üreticileri memnun etti
Artıştan en çok memnun olan kesimlerin başında yumurta üreticileri geliyor. Özellikle İç Anadolu ve Ege bölgesindeki büyük çiftlikler, ihracat siparişlerine yetişmek için üretimlerini artırdı. Sektör temsilcileri, ihracatın sadece büyük firmalarla sınırlı kalmadığını, küçük ve orta ölçekli işletmelerin de sipariş almaya başladığını belirtiyor.
Ankara merkezli bir yumurta üreticisi firmanın sahibi Mehmet Çelik, "Önceden sadece iç pazara çalışıyorduk, şimdi İtalya ve Polonya'ya düzenli olarak gönderim yapıyoruz. Bu bizi çok motive etti" ifadelerini kullandı.
Öte yandan, artan talep Türkiye'deki yumurta fiyatlarını da etkiledi. İç piyasada yumurta fiyatları son üç ayda yüzde 20 civarında yükseldi. Ancak yetkililer, bu artışın geçici olduğunu ve üretim artışıyla birlikte fiyatların dengeleneceğini belirtiyor.
Uzmanlar, 2024 yılının ikinci yarısında da Avrupa'da kuş gribi vakalarının kontrol altına alınmasına rağmen Türkiye'nin ihracatının devam edebileceğini öngörüyor. Türkiye'nin coğrafi yakınlığı, lojistik avantajları ve rekabetçi fiyatları sayesinde Avrupa pazarında kalıcı bir oyuncu haline gelebileceği ifade ediliyor. Sektör, 2024 yılı sonu itibarıyla yumurta ihracatının 1 milyar dolara ulaşmasını bekliyor.
