Avrupa'da aşırı doz uyuşturucu kullanımı nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 2024 yılında 7 bin 600'ü aşarak endişe verici bir seviyeye ulaştı. Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığını İzleme Merkezi (EMCDDA) verilerine göre, özellikle yüksek etki gücüne sahip yeni sentetik opioidlerin yaygınlaşması, halk sağlığı açısından ciddi bir risk oluşturuyor. Bu ölümlerin büyük bir kısmı 35-44 yaş aralığındaki erkeklerde görülürken, kentsel bölgelerde yoğunlaştığı belirtiliyor.
Yeni sentetik opioidlerin yükselişi
EMCDDA raporuna göre, 2024'te aşırı doz ölümlerindeki artışta en büyük etken, fentanil türevi ve diğer sentetik opioidlerin piyasada daha fazla bulunması. Bu maddeler, geleneksel eroine kıyasla çok daha güçlü olduğu için küçük miktarlarda bile ölüme yol açabiliyor. Özellikle Baltık ülkeleri, İskandinavya ve Birleşik Krallık'ta sentetik opioid kaynaklı ölümlerde belirgin bir artış yaşandı. Uzmanlar, bu maddelerin yasa dışı üretiminin ve internet üzerinden satışının kontrol altına alınmasının zor olduğuna dikkat çekiyor.
Ölümlerin demografik dağılımı
Ölümlerin yüzde 78'i erkeklerden oluşurken, en yüksek ölüm oranı 35-44 yaş grubunda kaydedildi. Ancak 15-24 yaş arası gençlerde de ölüm sayısında artış gözlemlendi. Coğrafi olarak, Batı Avrupa ülkeleri (özellikle Almanya, Fransa ve İngiltere) toplam ölümlerin yarısından fazlasını oluştururken, Doğu Avrupa'da da özellikle opioid kullanımına bağlı ölümler artış gösterdi. Uyuşturucu kullanımının yanı sıra, yoksulluk, sosyal dışlanma ve ruh sağlığı sorunları da ölüm riskini artıran faktörler arasında sayılıyor.
Müdahale çalışmaları yetersiz kalıyor
Avrupa genelinde aşırı doz ölümlerini önlemek için nalokson dağıtımı, danışmanlık hizmetleri ve tedavi merkezleri yaygınlaştırılmaya çalışılsa da, uzmanlar bu çabaların yetersiz olduğunu belirtiyor. EMCDDA, özellikle sentetik opioidlerin hızla değişen yapısı nedeniyle mevcut müdahale yöntemlerinin güncellenmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, uyuşturucu politikalarının sadece yasaklama odaklı değil, zarar azaltma ve tedaviye erişimi artırma yönünde reforme edilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Uyuşturucu kullanımının küresel bir halk sağlığı sorunu olduğu gerçeği, Avrupa'da 2024 verileriyle bir kez daha ortaya çıktı. 7 bin 600'ün üzerindeki ölüm, aslında buzdağının sadece görünen kısmı. Ekonomik eşitsizlikler, ruh sağlığı hizmetlerine erişimdeki sorunlar ve uyuşturucu ticaretinin küresel boyutu, bu krizin kök nedenlerini oluşturuyor. Sürdürülebilir bir çözüm için sadece acil müdahale değil, aynı zamanda sosyal politikaların da iyileştirilmesi şart.
