Yunanistan hükümeti, Türkiye'nin Ege Denizi ve Doğu Akdeniz'de ilan ettiği deniz parklarını Avrupa Birliği (AB) gündemine taşımaya hazırlanıyor. Atina yönetimi, bu adımıyla Türkiye'nin deniz yetki alanlarına yönelik tek taraflı hamlelerine karşı uluslararası destek arayışında olduğu sinyalini veriyor.
Deniz Parkları Krizi: İki Ülke Arasında Yeni Gerilim
Türkiye, geçtiğimiz aylarda Ege Denizi ve Doğu Akdeniz'de deniz ekosistemini korumak amacıyla üç ayrı deniz parkı ilan etmişti. Ankara yönetimi, bu parkların ulusal egemenlik hakları çerçevesinde oluşturulduğunu ve uluslararası hukuka uygun olduğunu savunuyor. Ancak Yunanistan, bu girişimi kendi kıta sahanlığını ihlal eden tek taraflı bir adım olarak değerlendiriyor.
Yunan Dışişleri Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkilinin aktardığına göre, Atina yönetimi konuyu AB Dış İlişkiler Konseyi'nin önümüzdeki haftaki toplantısında gündeme getirecek. Yetkili, "Deniz parkları, çevre koruma bahanesiyle uluslararası hukuku ihlal eden bir girişimdir. AB'nin bu konuda net bir tavır alması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Türkiye'den Sert Yanıt: 'AB'ye Şikâyet Oyunu'
Türk Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin yazılı bir açıklama yaparak Yunanistan'ın tutumunu eleştirdi. Açıklamada, "Münhasır ekonomik bölge (MEB) ve kıta sahanlığı konuları ikili müzakerelerle çözülmesi gereken teknik konulardır. Yunanistan'ın bu konuları AB'ye şikâyet götürerek siyasallaştırma çabası, yapıcı diyalog sürecini baltalamaktadır" denildi.
Türk yetkililer, deniz parklarının sadece çevre koruma amacı taşıdığını ve Yunanistan'ın bu hamlesinin gerçek niyetini gizlediğini öne sürüyor. Ankara, Ege'deki ihtilafların ancak eşitlik ilkesi çerçevesinde ve uluslararası mahkemelerin kararlarına başvurmadan müzakere yoluyla çözülebileceğini savunuyor.
AB'nin Tutumu Belirleyici Olacak
Uzmanlar, Yunanistan'ın bu girişiminin AB içinde yankı bulacağını ancak ortak bir tutum oluşturulup oluşturulamayacağının belirsiz olduğunu belirtiyor. Brüksel, geçmişte Doğu Akdeniz'deki enerji krizlerinde Yunanistan'ı açıkça desteklemiş ancak Türkiye ile diyalog kanallarını da açık tutmaya özen göstermişti.
Aynı zamanda Fransa, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve bazı AB ülkeleri, Türkiye'ye karşı daha sert bir duruş sergilenmesi yönünde görüş bildirirken; Almanya ve İtalya gibi ülkeler, Ankara ile ilişkilerde denge politikasının sürdürülmesini savunuyor.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, daha önce yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin uluslararası hukuka aykırı adımlarına karşı AB dayanışmasını harekete geçireceğiz" demişti. Atina yönetimi, Türkiye'nin deniz parkı kararını AB'ye resmi bir nota ile bildirerek, bu konudaki rahatsızlığını kayıt altına almıştı.
Ege'de Deniz Yetki Alanları Tartışması
Ege Denizi'ndeki deniz yetki alanları, iki ülke arasında onlarca yıldır süregelen bir anlaşmazlık konusu. Yunanistan, Ege adalarının kıta sahanlığı ve karasuları olduğunu iddia ederken; Türkiye, adaların anakaraya yakınlığı ve deniz alanlarının adil paylaşımı ilkesini öne sürüyor.
1995 yılında imzalanan arama-kurtarma anlaşması ve 2002'de başlayan istikşafi görüşmeler, sorunların çözümünde yeterli ilerleme sağlayamadı. 2020 yılında Doğu Akdeniz'de doğal gaz rezervlerinin keşfiyle tırmanan gerilim, iki ülkeyi askeri tatbikatların eşiğine getirmişti.
Son dönemde liderler arasındaki 'pozitif gündem' toplantıları, ilişkilerde yumuşama dönemine işaret etse de, deniz parkları kararı bu süreci olumsuz etkileyebilir.
Bağımsız Değerlendirme
Yunanistan'ın AB'ye başvurusu, aslında iki NATO müttefiki arasındaki kronik güven bunalımının bir yansıması. Atina, Ankara'nın uluslararası alanda yalnızlaşmasını sağlayarak müzakere masasında daha avantajlı konuma gelmeyi hedefliyor. Ancak bu hamle, AB'nin Türkiye'ye yönelik dış politika vizyonunu test edecek. Brüksel'in, Yunanistan'ın talebini koşulsuz desteklemesi, Türkiye ile olan göç mutabakatı ve ticari ilişkiler gibi hayati konuları tehlikeye atabilir. Bu nedenle, AB'nin dengeli bir tutum sergilemesi bekleniyor; aksi halde Doğu Akdeniz'deki gerilim yeniden alevlenebilir. Türkiye'nin ise uluslararası hukuk temelli kararlı tutumunu sürdürmesi ve Yunanistan'ın provokasyonlarına karşı soğukkanlılığı koruması önem taşıyor. Önümüzdeki hafta yaşanacaklar, bu diplomatik krizin seyrini belirleyecek.
