Türkiye ile Yunanistan arasında son aylarda tansiyonu yükselten gayri askeri statüdeki Kerpe Adası’nda konuşlu Patriot hava savunma sistemlerinin, Atina yönetiminin geri çekme vaadine rağmen adadan ayrılmadığı iddia edildi. Yunanistan Savunma Bakanlığı’nın söz konusu sistemleri sökme kararı almasına karşın, sahada herhangi bir değişiklik yaşanmadığı öne sürülüyor.
Patriot sistemleri neden Kerpe’de?
Ege Denizi’ndeki gayri askeri statüye sahip adalarda silah bulundurulması, 1923 Lozan ve 1947 Paris Antlaşmaları’na aykırı olarak değerlendiriliyor. Türkiye, Yunanistan’ın bu adaları silahlandırmasını defalarca BM ve NATO nezdinde protesto etti. Kerpe Adası’na yerleştirilen Patriot bataryaları, Türk tarafınca egemenlik haklarının ihlali olarak nitelendiriliyor. Atina, bu adımlarını sözde bir tehdit algısına dayandırsa da, uluslararası hukuk açısından bağlayıcı antlaşmaları ihlal ettiği belirtiliyor.
Atina’nın çelişkili tutumu
Geçtiğimiz haftalarda Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, Patriot sistemlerinin Kerpe’den çekileceğini ve yerine daha hafif savunma araçları konuşlandırılacağını duyurmuştu. Ancak sahadan gelen bilgiler, bu sözün tutulmadığını gösteriyor. Uydu görüntüleri ve yerel kaynaklar, Patriot bataryalarının hâlâ adada aktif olduğunu ve herhangi bir söküm faaliyetinin başlamadığını ortaya koyuyor. Bu durum, Atina’nın uluslararası kamuoyuna verdiği taahhütleri ne kadar ciddiye aldığı sorusunu gündeme getiriyor.
Türkiye’den sert uyarı
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Yunanistan’ın adaların silahsızlandırılmış statüsünü ihlal etmeye devam etmesinin kabul edilemez olduğunu vurguladı. Bakanlık sözcüsü, “Kerpe Adası’nın gayri askeri statüsü uluslararası antlaşmalarla güvence altına alınmıştır. Yunanistan’ın bu ihlalleri sürdürmesi, bölgesel istikrarı tehdit etmektedir” ifadelerini kullandı. Ayrıca, Türk yetkililer konunun NATO ve Birleşmiş Milletler nezdinde takip edileceğini belirtti.
Yunanistan’da siyasi kriz mi?
Uzmanlar, Atina’nın çelişkili tutumunu iç siyasi dengelere bağlıyor. Başbakan Kiryakos Miçotakis, milliyetçi tabanına verdiği sözler ile uluslararası yükümlülükler arasında sıkışmış durumda. Patriot sistemlerinin çekilmesi halinde, ana muhalefet partisi SYRIZA ve aşırı sağcı grupların hükümete yönelik sert eleştiriler yönelteceği tahmin ediliyor. Bu nedenle Miçotakis, hem ABD hem de AB nezdinde güven kaybı pahasına statükoyu koruma yolunu seçmiş görünüyor.
Kerpe stratejik önemi
Rodos ve Karpathos arasında yer alan Kerpe Adası, Ege’nin güneyinde kritik bir konuma sahip. Adanın hava savunma sistemleriyle donatılması, Doğu Akdeniz’deki güç dengesini değiştirme potansiyeli taşıyor. Türkiye, benzer şekilde silahlandırılan diğer adalar için de girişimlerde bulunmuş, ancak Yunanistan bu adımları geri çevirmişti. Son gelişme, iki ülke arasında yıllardır süren Ege sorunlarına yeni bir boyut ekliyor.
Bağımsız değerlendirmelere göre, Atina’nın Kerpe’deki Patriotları çekmemesi, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde yeni bir kriz dalgasını beraberinde getirebilir. Uluslararası hukukun açık ihlali karşısında Türkiye’nin atacağı adımlar merakla beklenirken, Yunanistan’ın sözünü tutmaması, iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştiriyor. Bu durum, aynı zamanda NATO ittifakının güney kanadında bir güvenlik açığı yaratma riskini de barındırıyor.
