Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), geçtiğimiz yıl ilkokul 1. ve 2. sınıflarda karne yerine uygulanan “öğrenci gelişim raporu”nda Atatürk görseli ve İstiklal Marşı’na yer vermeyerek büyük tepki toplamıştı. Gelen yoğun eleştiriler üzerine Bakanlık bu yıl dağıtılan raporlarda Atatürk ve İstiklal Marşı’na yeniden yer vererek uygulamada geri adım attı. Karar, eğitimciler ve veliler tarafından memnuniyetle karşılandı.
Geçen yılki uygulama neden tepki çekmişti?
2023-2024 eğitim öğretim yılında MEB, ilkokul 1. ve 2. sınıf öğrencilerine karneler yerine “öğrenci gelişim raporu” vermeye başlamıştı. Ancak söz konusu raporlarda Atatürk portresi ve İstiklal Marşı’na yer verilmemesi, kamuoyunda ve muhalefet tarafından tepkiyle karşılanmıştı. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, konuyu Meclis gündemine taşımış ve “Atatürk’ü çocukların hayatından çıkarmak, bu ülkenin kuruluş felsefesine ihanettir” ifadelerini kullanmıştı. Eğitim İş Sendikası da uygulamanın anayasal değerlere aykırı olduğunu belirterek idari mahkemeye başvurmuştu.
MEB’den o dönem yapılan açıklamada, “raporun gelişim odaklı olduğu ve sadece öğrencinin akademik ve sosyal gelişimine odaklanıldığı” savunulmuş, ancak eleştiriler dinmemişti. Konunun gündemde kalması üzerine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da “milli ve manevi değerlerin eğitimden koparıldığı” yönündeki iddialara karşı çıkmış, fakat uygulamanın değişeceğine dair bir sinyal vermemişti.
Yeni raporda neler değişti?
Bu yıl dağıtılan 2024-2025 eğitim öğretim yılı gelişim raporlarında Atatürk portresi ve İstiklal Marşı’nın yeniden yer aldığı görüldü. Raporda, öğrencinin fotoğrafının yanı sıra Atatürk’ün “Ne mutlu Türküm diyene” sözü ve İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasına da yer verildi. Ayrıca raporun arka kısmında Türk bayrağı ve Atatürk’ün gençliğe hitabesinden alıntılar da bulunuyor.
MEB yetkilileri, yeni raporda yapılan değişikliklerin “veli ve eğitimcilerin talepleri doğrultusunda” gerçekleştirildiğini belirtti. Bir yetkili, “Amacımız çocuklarımızın milli ve manevi değerlerle büyümesini sağlamak. Rapor, hem gelişim odaklı hem de bu değerleri yansıtan bir araç haline getirildi” dedi.
Tepkiler ve tartışmalar sürüyor
Değişiklik memnuniyetle karşılanmakla birlikte bazı çevreler, yaşanan sürecin “zoraki bir düzeltme” olduğunu savunuyor. Eğitim Uzmanı Prof. Dr. Ercan Yılmaz, “Geçen yılki uygulama açıkça bir hataydı. Bu hata şimdi düzeltildi ancak sürecin bu noktaya gelmesi bile ciddi bir kafa karışıklığını gösteriyor” yorumunu yaptı. Öte yandan bazı veli dernekleri, gelişim raporunun içeriğinin sadece akademik ve sosyal gelişime odaklanması gerektiğini, Atatürk ve İstiklal Marşı’nın her rapora eklenmesinin zorunlu olmadığını dile getiriyor. Ancak bu görüş, geniş bir kesim tarafından kabul görmüyor.
Konunun siyasi boyutu da tartışılmaya devam ediyor. CHP, yaşananları “Atatürkçülükten taviz veren bir anlayışın zoraki değişimi” olarak nitelerken, İYİ Parti ise “Milli değerlerimizin hiçbir siyasi çekişmeye kurban edilmemesi gerektiğini” vurguladı. MEB ise konunun siyasi boyutuna değinmeden, eğitimde kararlılıkla ilerleyeceklerini belirtiyor.
Eğitim sisteminde milli değerlerin yeri
Türkiye’de eğitim sisteminde Atatürk ilke ve inkılapları, anayasal bir zorunluluk olarak müfredatta yer almaktadır. Ancak zaman zaman uygulama farklılıkları tartışma konusu oluyor. 2017 yılında yapılan müfredat değişikliğiyle bazı derslerde Atatürk konularının azaltıldığı iddia edilmiş, daha sonra Bakanlık bu iddiaları yalanlamıştı. Benzer şekilde, 2021 yılında yayınlanan bazı ders kitaplarında Atatürk görseline yer verilmemesi de eleştirilere neden olmuştu.
Bu tür tartışmalar, eğitim politikasının sadece pedagojik değil, aynı zamanda ideolojik bir alan olduğunu gösteriyor. MEB’in son kararı, toplumsal talepler karşısında devletin kurucu değerlerine dönüşü simgeliyor. Ancak eğitimciler, benzer tartışmaların önüne geçilmesi için milli değerlerin eğitimdeki yerinin net bir çerçeveye oturtulması gerektiğini savunuyor.
Gelişim raporlarında Atatürk ve İstiklal Marşı’nın yeniden yer alması, kısa vadede bir sorunu çözmüş olsa da, eğitimde milli değerlerin sürekliliği ve güvence altına alınması konusu gelecekte de gündemde kalmaya aday görünüyor.
