Dünya aronya üretiminde lider konumda bulunan Polonya'nın 'altın meyvesi' olarak anılan aronya, Balıkesir'in Balya ilçesinde de yetiştirilmeye başlandı. İlçede faaliyet gösteren Kayalar Tarım işletmesi, yaklaşık 10 yıldır aronya üretimi yapıyor. İşletme sahibi Mehmet Kayalar, aronyanın kilosunun 750 liraya kadar alıcı bulduğunu belirterek, meyvenin yüksek antioksidan içeriği ve sağlık faydalarıyla öne çıktığını söyledi. Balya'da üretilen aronya, başta İstanbul ve Bursa olmak üzere büyükşehirlere gönderiliyor.
Aronya nedir, neden 'altın meyve' deniyor?
Aronya (Aronia melanocarpa), ana vatanı Kuzey Amerika olan ve özellikle Polonya'da yaygın olarak yetiştirilen bir meyve türü. 'Altın meyve' olarak anılmasının nedeni, yüksek antioksidan kapasitesi ve besin değeri. Bilimsel çalışmalar, aronyanın yaban mersini ve nar gibi meyvelerden daha fazla antosiyanin içerdiğini gösteriyor. Bu özelliğiyle bağışıklık sistemini güçlendirdiği, kalp sağlığını desteklediği ve kan şekerini dengelediği belirtiliyor. Polonya, dünya aronya üretiminin yaklaşık %90'ını karşılıyor. Son yıllarda Türkiye'de de aronya bahçeleri kurulmaya başlandı; özellikle Marmara ve Ege bölgeleri iklim açısından uygun görülüyor.
Balya'daki üretim ve fiyatlar
Balıkesir'in Balya ilçesinde Kayalar Tarım tarafından yürütülen aronya üretimi, bölgede alternatif ürün arayışında olan çiftçiler için umut kaynağı oldu. İşletme sahibi Mehmet Kayalar, 10 yıl önce deneme amaçlı başladıkları aronya üretiminde bugün verimli bir noktaya geldiklerini ifade etti. Kayalar, "Aronya, zahmetli ama getirisi yüksek bir meyve. Kilosu 750 liraya kadar alıcı buluyor. Özellikle aktarlar, sağlıklı gıda mağazaları ve meyve suyu üreticileri yoğun talep gösteriyor" dedi. Ürünün büyük bölümü İstanbul ve Bursa'daki alıcılara gönderiliyor. Balya'da hasat genellikle ağustos sonu ile eylül başında yapılıyor. Meyve, taze olarak tüketilebildiği gibi kurutularak, suyu sıkılarak veya marmelat yapılarak da değerlendiriliyor.
Pazar talebi ve gelecek beklentisi
Türkiye'de aronya henüz yaygın bir ürün değil; ancak son yıllarda sağlıklı beslenme trendiyle birlikte talebin arttığı gözleniyor. Aronya, özellikle bağışıklık güçlendirici özelliğiyle pandemi sonrası dönemde ilgi gördü. Üreticiler, devlet destekleri ve tarım teşvikleriyle aronya ekim alanlarının genişleyebileceğini belirtiyor. Balya'daki işletme, yıllık üretim kapasitesini artırmayı hedefliyor. Uzmanlar, aronyanın Türkiye'de yaygınlaşması için tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin önemine dikkat çekiyor. Ayrıca, aronyanın işlenmiş ürün olarak katma değerli hale getirilmesi, üretici gelirini daha da artırabilir.
Bölge tarımına etkisi
Balıkesir, tarım ve hayvancılıkta Türkiye'nin önde gelen illerinden biri. Balya ilçesi ise geleneksel olarak zeytin, buğday ve hayvancılıkla biliniyor. Aronya gibi yüksek gelirli bir ürünün bölgede yaygınlaşması, genç çiftçilerin tarıma ilgisini artırabilir. Kayalar Tarım'ın deneyimi, diğer üreticilere örnek teşkil ediyor. İlçede aronya bahçelerinin sayısının artması, yerel ekonomiye canlılık kazandırabilir. Ancak, aronyanın pazar garantisi ve fiyat istikrarı konusunda dikkatli olunması gerekiyor. Aşırı arz, fiyatları düşürebilir. Bu nedenle üreticilerin kooperatifleşme ve sözleşmeli üretim gibi yöntemlere yönelmesi öneriliyor.
Sonuç olarak, Polonya'nın 'altın meyvesi' aronya, Balıkesir Balya'da kendine yer bulmuş durumda. Kilosu 750 liraya kadar çıkan fiyatıyla dikkat çeken meyve, doğru pazarlama stratejileriyle Türkiye'nin tarım ihracatında yeni bir kalem olabilir. Ancak sürdürülebilirlik için üretici eğitimi, pazar araştırması ve katma değerli ürün geliştirme çalışmaları şart. Balya'daki bu girişim, kırsal kalkınma için umut verici bir örnek olarak izlenmeyi hak ediyor.
