Artvin'in Arhavi ilçesinde halk, Devlet Su İşleri'nin (DSİ) Kapisre, Orçi ve Sidere derelerini beton kanallara dönüştürmeyi öngören "dere ıslahı" projesine karşı ayaklandı. DSİ tarafından düzenlenen bilgilendirme toplantısı, yurttaşların sert tepkisiyle krize dönüştü. "Yaşayan dereler istiyoruz" sloganlarıyla salonu terk eden vatandaşlar, projenin doğal yapıyı tahrip edeceğini savunuyor. Uzmanlar ise beton kanalların su döngüsünü bozarak taşkın riskini artırabileceği konusunda uyarıyor. Olay, çevre mücadelesinin Türkiye'deki yeni bir örneği olarak kayıtlara geçti.
Toplantıda Neler Yaşandı?
DSİ yetkilileri, 20 Kasım 2024 tarihinde Arhavi Kültür Merkezi'nde düzenlenen toplantıda projenin detaylarını anlatmak istedi. Ancak salonda biriken yüzlerce kişi, sunumun hemen başında söz alarak itirazlarını dile getirdi. Vatandaşlar, derelerin betonla kaplanmasının tarım arazilerine ve ekosisteme zarar vereceğini belirtti. Toplantıya katılan Arhavi Belediye Başkanı Turgay Ataselim, projenin halkın görüşü alınmadan hazırlandığını belirterek DSİ'yi eleştirdi. Tepkilerin artması üzerine salon terk edildi ve toplantı yarıda kaldı. Olay sonrası Kaymakamlık, konunun değerlendirileceğini açıkladı.
Uzmanlardan Beton Kanal Uyarısı
Jeoloji Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi'nden yapılan yazılı açıklamada, dere ıslahı adı altında yapılan beton kanal uygulamalarının ekosistemi geri dönülemez şekilde tahrip ettiği vurgulandı. Açıklamada, doğal dere yatağının betonla kaplanmasının yer altı suyu beslenimini azalttığı, biyolojik çeşitliliği yok ettiği ve taşkın anında suyun hızla akmasına neden olarak aşağı havzalarda daha büyük hasara yol açtığı belirtildi. Karadeniz Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Ahmet Ergin, "Doğal dere kesitleri korunmalı, gerekirse taş dolgu gibi doğa dostu yöntemler tercih edilmeli" dedi.
Arhavi'nin Doğal Mirası Tehlikede
Kapisre, Orçi ve Sidere dereleri, Arhavi'nin simgeleri arasında yer alıyor. Özellikle Sidere Deresi, doğal güzelliği ve rekreasyon alanı olmasıyla ilçe turizmine katkı sağlıyor. Yöre halkı, derelerin beton kanallara dönüştürülmesi durumunda hem tarımsal sulamada hem de ekoturizmde büyük kayıplar yaşanacağını ifade ediyor. Bölgedeki çiftçiler, "Derelerimiz kurursa fındık ve çay bahçelerimiz susuz kalır" diyerek tepkili. Arhavi Kent Konseyi, projenin iptali için imza kampanyası başlatırken, konuyu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na taşımayı planlıyor.
Benzer Mücadeleler ve Çözüm Önerileri
Türkiye'de son yıllarda Rize, Trabzon ve diğer Karadeniz kentlerinde de benzer projelere karşı halk hareketleri yaşanıyor. Çevre aktivistleri, dere ıslahı yerine doğal taşkın kontrol yöntemlerinin uygulanması gerektiğini savunuyor. Ekoloji Birliği sözcüsü Merve Kılıç, "Avrupa Birliği ülkelerinde derelerin doğal yapısı korunuyor, betonlaşma terk ediliyor. Türkiye'nin de bu çağdaş yaklaşımı benimsemesi şart" ifadelerini kullandı. Arhavi'deki olay, yerel yönetimlerin ve halkın çevre bilincinin arttığını gösterirken, DSİ'nin projeyi revize edip etmeyeceği merak konusu.
