Gaziantep'in Araban ilçesinde sarımsak, buğday ve arpa hasadının ardından ikinci ürün olarak ekilen ve halk arasında "Araban Baklavası" olarak bilinen meşhur Araban güz kavununun hasadına başlandı. Tarlada 5 liradan satılan kavun, market raflarında 30 liraya kadar çıkıyor. Üreticiler, fiyat farkının kendilerini değil aracıları sevindirdiğini söylüyor.
İkinci ürün olarak ekiliyor, tadıyla ünlü
Araban Ovası'nda çiftçiler, ana ürün olarak yetiştirdikleri sarımsak, buğday ve arpanın hasadını tamamladıktan sonra tarlalarını boş bırakmıyor. Bölgenin iklim ve toprak yapısına uygun olarak ekilen güz kavunu, hem üreticinin yüzünü güldürüyor hem de sofralara lezzet katıyor. Araban güz kavunu, ince kabuğu, bol suyu ve yüksek şeker oranıyla diğer kavun çeşitlerinden ayrılıyor. Halk arasında "Araban Baklavası" denmesinin sebebi de bu tatlılığı ve yumuşak dokusu.
Hasat dönemi eylül ayı ortalarında başlıyor ve ekim ayı sonuna kadar sürüyor. Bu yıl hava koşullarının elverişli gitmesiyle rekoltenin geçen yıla göre daha yüksek olması bekleniyor. Ancak üreticiler, fiyatların istedikleri seviyede olmadığını dile getiriyor.
Tarlada 5 lira, markette 30 lira: Aradaki fark nereden geliyor?
Üreticiden 5 liraya çıkan kavun, nakliye, depolama, aracı komisyonları ve market kârları derken raflarda 30 liraya kadar alıcı buluyor. Çiftçiler, bu fiyat farkının kendilerine yansımadığını, emeklerinin karşılığını alamadıklarını belirtiyor. Araban Ziraat Odası yetkilileri, üreticinin maliyetlerinin her geçen gün arttığını, gübre, mazot ve işçilik giderlerinin kavun fiyatını yukarı çektiğini ancak bunun tüketiciye yansıyan fiyata oranla çok düşük kaldığını ifade ediyor.
Pazarda vatandaşlar ise kavun fiyatlarının yüksekliğinden şikayetçi. Bir tüketici, "Tarlada 5 lira olan kavunu markette 30 liraya almak zorunda kalıyoruz. Aracılar kazanıyor, ne çiftçi ne biz memnunuz" diyor.
Araban kavununun coğrafi işaret hedefi
Araban güz kavunu, lezzeti ve kalitesiyle bölge ekonomisine katkı sağlıyor. İlçede kavun üretiminin yaygınlaşması ve marka değerinin artırılması için çalışmalar sürüyor. Yetkililer, ürünün coğrafi işaret tescili alması halinde hem iç piyasada hem de ihracatta daha fazla talep göreceğini belirtiyor. Araban Belediyesi ve kaymakamlık, üreticilere yönelik eğitim ve destek programları düzenliyor.
Öte yandan, kavunun depolanma ve pazarlama aşamasında yaşanan sorunlar, üreticinin eline geçen geliri kısıtlıyor. Soğuk hava deposu ihtiyacının karşılanması ve kooperatifleşmenin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Üretici ne bekliyor?
Çiftçiler, girdi maliyetlerinin düşürülmesini, sulama imkanlarının iyileştirilmesini ve pazarlama kanallarının çeşitlendirilmesini istiyor. Aracısız satış imkanlarının artırılması ve tüketiciye doğrudan ulaşımın sağlanması halinde hem üreticinin hem de tüketicinin kazanacağı belirtiliyor. Ayrıca, kavun hasadında çalışan mevsimlik işçilerin sorunları da gündemde.
Uzmanlar, tarımsal üretimde verimliliğin artırılması ve katma değerli ürünlere yönelinmesi gerektiğini söylüyor. Araban güz kavununun kurutulması, pekmez yapımı gibi alternatif değerlendirme yolları da gündeme getiriliyor.
Sonuç olarak, Araban güz kavunu hasadı bölge için önemli bir gelir kapısı olsa da üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının kapanması için daha fazla çaba gerekiyor. Çiftçinin emeğinin karşılığını alması, tüketicinin de makul fiyata kaliteli ürüne ulaşması için aracıların azaltılması ve doğrudan pazarlama modellerinin yaygınlaştırılması şart.
