Avrupa Birliği (AB) Genel Mahkemesi, Apple'ın Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında 'geçit bekçisi' olarak sınıflandırılmasına itiraz eden davalarını reddetti. Lüksemburg merkezli mahkeme, Apple'ın iOS işletim sistemi ve App Store platformunun DMA kapsamında geçit bekçisi olarak belirlenmesine yönelik itirazlarını esastan reddederek, şirketin bu statüsünü ve ilgili yükümlülüklerini onayladı. 18 Eylül 2024 tarihli karar, Apple'ın AB'deki faaliyetlerini önemli ölçüde etkileyecek düzenlemelerin yolunu açıyor.
Apple'ın itirazları ve mahkemenin gerekçesi
Apple, Eylül 2023'te AB Komisyonu tarafından DMA kapsamında geçit bekçisi olarak belirlenmesinin ardından, bu karara karşı iki dava açmıştı. Şirket, özellikle iMessage ve App Store'un gerekliliklerine itiraz ederken, iOS işletim sisteminin de bu kapsamda değerlendirilmesine karşı çıkmıştı. AB Genel Mahkemesi, Apple'ın tüm itirazlarını reddederken, DMA'nın uygulanmasında herhangi bir hata olmadığını vurguladı. Mahkeme, Apple'ın geçit bekçisi statüsünün pazar gücü, kullanıcı sayısı ve işletmelerin bağımlılığı gibi objektif kriterlere dayandığını belirtti. Kararda, Apple'ın iOS ve App Store üzerindeki kontrolünün rekabeti kısıtlama potansiyeli olduğu ve DMA'nın bu tür uygulamaları engellemeyi hedeflediği ifade edildi.
DMA ve Apple'a getirdiği yükümlülükler
Dijital Piyasalar Yasası, büyük teknoloji şirketlerinin hakim durumlarını kötüye kullanmalarını önlemek amacıyla 2022'de yürürlüğe girdi. Apple, bu yasa kapsamında geçit bekçisi olarak belirlenen altı şirketten biri. Diğerleri arasında Alphabet (Google), Amazon, Meta (Facebook), Microsoft ve ByteDance (TikTok) bulunuyor. Geçit bekçisi olarak sınıflandırılan Apple'ın, iOS işletim sisteminde üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin vermesi, App Store dışından uygulama yüklenmesine (sideloading) olanak tanıması, mesajlaşma uygulamaları arasında birlikte çalışabilirlik sağlaması ve kullanıcılara ön yüklü uygulamaları kaldırma hakkı vermesi gerekiyor. Ayrıca, reklam ve veri toplama konusunda daha şeffaf olması isteniyor. Bu yükümlülükler, Apple'ın kapalı ekosistemini temelden değiştirecek nitelikte.
Kararın etkileri ve sonraki adımlar
Mahkemenin kararı, Apple'ın DMA yükümlülüklerine uyması gerektiği anlamına geliyor. Apple, Avrupa Birliği Adalet Divanı'na temyiz başvurusunda bulunabilir ancak bu süreçte DMA hükümleri yürürlükte kalacak. Şirket, Nisan 2023'te itirazları sürerken bile DMA'ya uyum sağlamak için adımlar atmıştı. Örneğin, AB'de üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin veren bir güncelleme yayınlamış, ancak bu değişikliklerin yeterli olup olmadığı tartışmalı. AB Komisyonu, Apple'ın uyum sürecini yakından izliyor ve herhangi bir ihlal durumunda şirkete küresel cirosunun %10'una kadar para cezası kesebiliyor. Sektör uzmanları, kararın diğer teknoloji devleri için de emsal teşkil edebileceğini düşünüyor.
Bağımsız değerlendirme
AB Genel Mahkemesi'nin kararı, Avrupa'nın dijital pazarlarda rekabeti koruma konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koyuyor. Apple gibi kapalı ekosistemlere sahip şirketler için bu, iş modellerini kökten değiştirme zorunluluğu anlamına geliyor. Karar, yalnızca tüketicilere daha fazla seçenek sunmakla kalmayacak, aynı zamanda küçük ve orta ölçekli geliştiricilerin rekabet şansını artıracak. Ancak, Apple'ın temyiz başvurusu veya uyum sürecindeki olası aksaklıklar nedeniyle sürecin uzayabileceği unutulmamalı. Yine de, bu karar dijital pazarların düzenlenmesinde tarihi bir dönüm noktası olarak kaydedilecek.
