Apple, Avrupa Birliği'nde (AB) Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında 'bekçi' (gatekeeper) olarak belirlenmesine itiraz ettiği davayı kaybetti. Avrupa Adalet Divanı (ECJ), Apple'ın itirazını reddederek, şirketin beş hizmetiyle (App Store, iOS, Safari, iMessage ve iCloud) DMA kapsamında bekçi statüsünde olduğunu teyit etti. Bu karar, Apple'ın AB'deki uygulama mağazası ve işletim sistemi politikalarında köklü değişikliklere gitmesini zorunlu kılacak.
DMA Nedir ve Apple Neden Bekçi Olarak Belirlendi?
Dijital Piyasalar Yasası (DMA), büyük teknoloji şirketlerinin tekelci uygulamalarını engellemek amacıyla AB tarafından 2022'de yürürlüğe konan bir düzenlemedir. DMA, belirli eşikleri aşan platformları 'bekçi' olarak sınıflandırır: yıllık cirosu 7,5 milyar avronun üzerinde olan, 45 milyondan fazla aylık aktif kullanıcıya sahip olan ve 10.000'den fazla işletme kullanıcısına hizmet veren şirketler. Apple, 2023 yılında AB tarafından bu kriterleri karşıladığı gerekçesiyle beş hizmetiyle bekçi listesine alındı. Apple ise iMessage ve iCloud'un bu eşikleri karşılamadığını iddia ederek itiraz etmişti; ancak ECJ, Apple'ın argümanlarını yetersiz bularak davayı reddetti.
Kararın Apple ve Kullanıcılar İçin Sonuçları
Mahkeme kararıyla birlikte Apple, DMA'ya uyum sağlamak zorunda. Bu, önümüzdeki aylarda şirketin AB'deki iş modelinde önemli değişiklikler anlamına geliyor. Özellikle App Store'da alternatif uygulama mağazalarına izin verilmesi, üçüncü taraf ödeme sistemlerinin entegrasyonu, iOS'un varsayılan tarayıcı ve mesajlaşma uygulamalarının serbest bırakılması gibi zorunluluklar gündemde. Ayrıca iMessage'ın diğer mesajlaşma platformlarıyla birlikte çalışabilir olması (interoperability) istenebilir. iCloud içinse kullanıcıların verilerini daha kolay taşıyabilmesi gibi yükümlülükler doğabilir. Uzmanlar, bu değişikliklerin kullanıcı deneyimini artırabileceğini, ancak Apple'ın hizmet gelirlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
Öte yandan Apple, DMA'ya uyum sağlamak için halihazırda bazı adımlar atmış durumda. 2024'ün başında iOS 17.4 güncellemesiyle AB'de App Store dışından uygulama yüklemeye (sideloading) izin veren bir çerçeve sunuldu. Ancak eleştirmenler, bu adımın DMA'nın ruhuna tam olarak uymadığını, çünkü Apple'ın hâlâ önemli kontroller ve komisyonlar talep ettiğini savunuyor. ECJ'nin bu kararı, Apple'ın uygulamalarını daha yakından denetlemesine yol açabilir.
Teknoloji Devi AB Düzenlemeleriyle Mücadelede Yalnız Değil
Apple, AB düzenlemelerine karşı mücadele eden tek teknoloji devi değil. Google, Meta ve Amazon da DMA kapsamında çeşitli yükümlülüklerle karşı karşıya. Google, arama sonuçlarında kendi hizmetlerini kayırması nedeniyle soruşturma altında; Meta, 'ödeme veya onay' modeliyle kullanıcı verilerini toplama uygulaması nedeniyle incelemede. Bu durum, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine karşı en sıkı düzenleyici otoritelerden biri olduğunu gösteriyor. Apple'ın bu davayı kaybetmesi, diğer şirketler için de emsal teşkil edebilir.
Bağımsız Değerlendirme
ECJ'nin kararı, dijital pazarların rekabete açılması adına önemli bir adım. Ancak Apple'ın DMA'ya uyum sağlarken bulduğu yaratıcı çözümler, düzenleyicilerin sürekli tetikte olmasını gerektiriyor. Örneğin, AB'ye sunduğu sideloading modeli, birçok geliştirici tarafından 'kâğıt üzerinde uyum' olarak nitelendiriliyor. Önümüzdeki dönemde, AB Komisyonu'nun Apple'ın uyumluluk adımlarını ne kadar sıkı denetleyeceği ve olası cezaların (küresel cironun %10'una kadar) gündeme gelip gelmeyeceği merak konusu. Bu karar, aynı zamanda diğer bölgelerdeki antitröst davalarına da ilham verebilir.
