İran’a karşı savaşı başlatan İsrail yönetimi, olası bir kalıcı anlaşmanın önüne geçmek için her türlü kirli yola başvuruyor. Müzakereler sürerken ABD, Hürmüz Boğazı’nı bombaladı. Tel Aviv’de “İran’la anlaşma” ihtimali bile büyük bir gerilime neden oldu. Uzmanlar, Netanyahu hükümetinin anlaşmayı sabote etmek için provokatif adımlar attığını belirtiyor.
Müzakereler devam ederken Hürmüz’e saldırı
İran ile nükleer program konusunda yürütülen diplomatik görüşmelerin devam ettiği bir dönemde, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda askeri operasyon düzenlemesi dikkat çekti. Operasyonun, İran’ı müzakere masasından uzaklaştırmayı hedeflediği iddia ediliyor. İsrail basınına göre, Netanyahu yönetimi, anlaşmanın imzalanması durumunda ulusal güvenliğinin tehdit altında kalacağını savunuyor.
İsrail’in anlaşma korkusu
Kalıcı bir anlaşma, İran’ın nükleer faaliyetlerini uluslararası denetime açacak ve yaptırımların kaldırılmasını sağlayacak. Bu durum, İsrail’in bölgedeki askeri üstünlüğünü zayıflatabilir. Netanyahu, daha önce de İran’la yapılacak herhangi bir anlaşmanın “tarihi bir hata” olacağını belirtmişti. İsrail istihbaratının, anlaşma sürecini baltalamak için sahada provokasyonlara hazırlandığı öne sürülüyor.
Bölgesel yansımalar
Hürmüz Boğazı’na yönelik saldırı, küresel petrol fiyatlarında yükselişe neden oldu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, gerginliğin düşmanlıkları artırmaması için taraflara itidal çağrısı yaptı. Rusya, ABD’yi tek taraflı askeri eylemlerle müzakereleri baltalamakla suçlarken; Çin, diplomatik çözümden yana olduğunu yineledi.
Analistler, İsrail’in anlaşma karşıtı lobi faaliyetlerinin ABD Kongresi’nde de karşılık bulduğuna dikkat çekiyor. Washington’daki bazı çevreler, Başkan Biden’a İran’a yönelik daha sert yaptırımlar uygulaması için baskı yapıyor. Ancak Beyaz Saray, müzakere masasından kalkmayacaklarını belirtti.
Gelişmeler, İran-İsrail geriliminin yalnızca askeri değil, diplomatik alanda da kızıştığını gösteriyor. Kalıcı bir anlaşmanın önündeki en büyük engelin İsrail’in tutumu olduğu artık daha net görülüyor. Bölge ülkeleri ise iki taraf arasında denge kurmaya çalışırken, küresel güçlerin oyunu Ortadoğu’yu yeniden şekillendirebilir.
