Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 21 Mayıs 2026 tarihinde verdiği ihtiyati tedbir kararıyla 'mutlak butlan' (kesin hükümsüzlük) ilkesini uygulayarak Türkiye'de hukuk devleti ilkesini derinden sarsan bir karara imza attı. Bu karar, yargının yetki sınırlarını aşarak siyasi alana müdahalesi olarak yorumlanırken, hukuk çevrelerinde büyük yankı uyandırdı. Kararın ayrıntılarına göre, daire yetkisiz olduğu halde bir derneğin tüzel kişiliğini askıya alan tedbir kararı vermiş ve bu karar Türkiye Barolar Birliği (TBB) üzerindeki siyasi baskıları da artırmıştır.
Yetki Gaspı ve Hukuki Dayanak Sorunu
İstinaf mahkemesinin kararı, usul hukuku açısından ciddi tartışmalara yol açtı. Hukukçular, 'mutlak butlan' kavramının ancak kanunda açıkça düzenlenen hallerde uygulanabileceğini, bu kararda ise dairenin yetkisini aşarak bir derneğin varlığına son verme etkisi doğuracak tedbir kararı verdiğini belirtiyor. Ankara Barosu eski başkanlarından Av. Mehmet Durakoğlu, 'Bu karar, hukuk güvenliği ilkesini ortadan kaldırıyor. Bir mahkeme, yasada olmayan bir yetkiyi kullanarak tüzel kişiliği nasıl askıya alabilir?' diye soruyor. Kararın, TBB'nin olağan genel kurul sürecini etkilemek amacıyla alındığı iddiaları, yargının siyasi bir araç haline getirildiği endişelerini artırıyor.
TBB İllüzyonu: Bağımsızlık mı, Vesayet mi?
Türkiye Barolar Birliği, anayasal bir kurum olarak hukukun üstünlüğünü savunma misyonuyla biliniyor. Ancak son yıllarda yürütme ve yargı organları arasındaki gerilimlerin odağında yer alan TBB, bu kararla birlikte daha da sıkıştı. Dairenin kararı, TBB'nin bağımsız yapısını hedef alan bir müdahale olarak değerlendiriliyor. Bazı hukukçular, bu kararın TBB'nin faaliyetlerini kısıtlayarak baroların siyasi duruşlarını etkisiz hale getirme amacı taşıdığını iddia ediyor. Öte yandan, karara karşı yapılacak kanun yolu başvuruları ve Anayasa Mahkemesi'ne götürülmesi ihtimali, sürecin daha da uzayacağını gösteriyor.
Bağlam ve Değerlendirme
Bu karar, yalnızca hukuki bir metin olmanın ötesinde, Türkiye'de yargı bağımsızlığı krizini körükleyen bir dönüm noktasıdır. Hukuk devleti ilkesinin zedelenmesi, yatırım ortamından uluslararası itibara kadar geniş yansımalar doğurabilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı, 'yetkili mahkeme' ilkesinin ihlal edildiği durumlarda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini kabul etmektedir. Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi'nin bu kararı, mahkemelerin yetki sınırlarını aşması halinde hukuki güvence mekanizmalarının nasıl devre dışı kaldığını göstermesi bakımından da ibret vericidir. Yargısal aktivizm ile siyasi vesayet arasındaki ince çizgide, bu kararın hangi tarafa düştüğü ilerleyen günlerde daha net görülecektir.
