Biruni Üniversitesi araştırmacılarının da dahil olduğu uluslararası bir ekip, Alzheimer hastalığının sadece hafızayı değil, günlük olayları anlama ve kronolojik olarak sıralama becerisini de ciddi şekilde etkilediğini bilimsel olarak kanıtladı. Saygın bilim dergisi Cortex'te yayımlanan çalışma, bu yönüyle hastalığın erken tanısına yeni bir perspektif kazandırabilir.
Araştırmanın odak noktası: Olayları sıralama yetisi
Londra Üniversitesi liderliğinde yürütülen ve Türkiye'den Biruni Üniversitesi'nin destek verdiği araştırmada, Alzheimer hastalarının günlük aktivitelerdeki sıralama hataları mercek altına alındı. Katılımcılardan, yemek yapmak gibi basit işlerin adımlarını doğru sıraya koymaları istendiğinde, sağlıklı bireylere kıyasla belirgin şekilde fazla hata yaptıkları gözlemlendi. Bu bulgu, Alzheimer'ın hafızanın yanı sıra 'epizodik bellek' olarak adlandırılan olayların zaman içinde nasıl dizildiğine dair bilişsel süreci de etkilediğini gösteriyor.
Erken tanıda yeni bir biyobelirteç olabilir
Araştırma ekibinden Doç. Dr. Mehmet Demirci, bulguların Alzheimer tanısında kullanılan mevcut testlere ek olarak günlük yaşam aktivitelerindeki sıralama becerisinin değerlendirilmesinin erken evre teşhisini kolaylaştırabileceğini belirtti. "Hastalar henüz belirgin hafıza kaybı yaşamazken, yemek tarifi uygulama veya ilaç saatlerini planlama gibi basit işlerde karışıklık fark edilebilir. Bu belirti, doktor ziyaretinde sorgulanmalı" dedi.
Toplum için anlamı ne?
Alzheimer, dünya genelinde 55 milyondan fazla kişiyi etkileyen ve sayısının 2050'de 139 milyona ulaşması beklenen bir hastalık. Türkiye'de ise yaklaşık 700 bin hasta olduğu tahmin ediliyor. Yeni araştırma, hasta yakınlarına da önemli ipuçları sunuyor. Uzmanlar, sevdiklerinizin günlük rutinlerde takıldığını gözlemlemenin Alzheimer'ın erken sinyali olabileceğini ve bu durumda bir nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Alzheimer hastalığına yönelik farkındalık çalışmaları, genellikle unutkanlık üzerine yoğunlaşıyor. Ancak bu araştırma, hastalığın çok daha geniş bir bilişsel alanı etkilediğini ortaya koyarak, tanı ve tedavi süreçlerinin yeniden şekillenmesine katkı sağlayabilir. Gelecekteki çalışmalar, sıralama becerisindeki bozulmanın hastalığın ilerleyişiyle nasıl bir korelasyon gösterdiğini ve müdahale noktalarını belirlemeye odaklanacak.
