BERLİN - Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkeleri Uluslararası Ceza Mahkemesi’nden (UCM) çekilmeye çağırmasına sert bir yanıt verdi. Wadephul, “Elbette çekilmeyeceğiz” diyerek Almanya’nın Lahey merkezli mahkemeye olan bağlılığını yineledi. Açıklama, Trump’ın geçtiğimiz günlerde yaptığı ve birçok ülkeyi hedef alan çağrısının ardından geldi.
Wadephul: Uluslararası hukuktan taviz yok
Dışişleri Bakanı Wadephul, yaptığı yazılı açıklamada, UCM’nin uluslararası adaletin temel taşı olduğunu vurguladı. “Almanya olarak, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım gibi ağır ihlalleri soruşturan bir kurumu desteklemekten asla vazgeçmeyeceğiz. Bu mahkeme, güçlünün değil hukukun üstünlüğünün geçerli olduğu bir dünya düzeninin garantisidir” dedi. Wadephul, Trump’ın çağrısını “uluslararası hukuku zayıflatmaya yönelik bir girişim” olarak nitelendirdi.
Almanya’nın bu tutumu, ABD yönetiminin son yıllarda UCM’ye yönelik artan eleştirilerine rağmen değişmedi. Trump, 2020 yılında UCM yetkililerine yaptırım uygulamış, mahkemeyi “ABD’nin egemenliğine tecavüz etmekle” suçlamıştı. Ancak Almanya, o dönemde de mahkemeye desteğini sürdürmüştü. Wadephul’un son açıklaması, Berlin’in pozisyonunu bir kez daha netleştirdi.
Avrupa’dan destek mesajları
Almanya’nın bu çıkışı, Avrupa Birliği içinde de yankı buldu. Fransa ve Hollanda’dan gelen ilk tepkiler, UCM’nin bağımsızlığının korunması gerektiği yönünde oldu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi’nin ofisinden yapılan açıklamada, “Uluslararası Ceza Mahkemesi, uluslararası toplumun ortak değerlerini koruyan bir kurumdur. Üye devletler olarak onun yanındayız” ifadeleri kullanıldı.
UCM, 2002 yılında Roma Statüsü ile kuruldu. Bugün 123 ülke tarafından tanınıyor. ABD, Çin, Rusya ve İsrail gibi ülkeler mahkemeye taraf değil. Trump’ın çağrısı, özellikle son dönemde UCM’nin İsrail ve Rusya hakkındaki soruşturmaları sonrası geldi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında çıkarılan tutuklama emri, ABD’nin tepkisini çekmişti.
UCM’nin artan önemi ve karşılaştığı zorluklar
Uluslararası Ceza Mahkemesi, son yıllarda artan bir iş yüküyle karşı karşıya. Ukrayna’daki savaş suçları, Gazze’deki saldırılar ve Afrika’daki iç savaşlar mahkemenin gündemini oluşturuyor. Ancak UCM, büyük güçlerin baskısı altında. ABD’nin yanı sıra Rusya da mahkemeyi hedef alıyor. Rusya, 2023’te UCM savcısı hakkında tutuklama emri çıkarmıştı.
Almanya’nın tutumu, UCM’nin meşruiyeti açısından kritik. Zira Almanya, mahkemeye en büyük mali katkıyı yapan ülkelerden biri. Berlin, aynı zamanda UCM’nin en aktif destekçilerinden. Wadephul’un açıklaması, diğer Avrupa ülkelerine de cesaret verici bir mesaj niteliğinde.
Trump’ın çağrısının arka planı
Donald Trump, seçim kampanyası sırasında UCM’ye yönelik eleştirilerini sıkça dile getirmişti. “Amerikan askerlerini ve müttefiklerimizi yargılayan bir mahkemeye asla izin vermeyiz” demişti. Trump, başkanlığı döneminde UCM yetkililerine yaptırım uygulamış, mahkemenin finansmanına karşı çıkmıştı. Son çağrısı, bu politikaların devamı niteliğinde.
Ancak uluslararası hukukçular, Trump’ın çağrısının çok az ülke tarafından karşılık bulacağını belirtiyor. Zira UCM’den çekilmek, bir ülkenin uluslararası arenada itibarını zedeleme riski taşıyor. Almanya’nın yanıtı, bu gerçeği bir kez daha gözler önüne serdi.
Bağlam: UCM’ye yönelik baskılar artıyor
Uluslararası Ceza Mahkemesi, kurulduğu günden bu yana çeşitli siyasi baskılarla karşılaştı. Afrika ülkeleri, mahkemenin sadece Afrika’yı hedef aldığı eleştirisini yöneltmişti. Ancak son yıllarda UCM, Ukrayna ve Orta Doğu’daki soruşturmalarla bu algıyı kırmaya çalışıyor. Yine de büyük güçlerin mahkemeye karşı tutumu, kurumun etkinliğini sınırlıyor.
Almanya’nın kararlı duruşu, uluslararası hukukun geleceği açısından umut verici. Ancak UCM’nin önündeki en büyük engel, siyasi irade eksikliği. Trump gibi liderlerin çağrıları, mahkemenin meşruiyetini sarsmaya yönelik. Buna karşın Almanya gibi güçlü aktörlerin desteği, UCM’nin ayakta kalmasını sağlıyor.
Sonuç olarak, Almanya’nın UCM’ye verdiği destek, sadece hukuki bir tercih değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj. Berlin, uluslararası düzenin kurallara dayalı olması gerektiğini savunuyor. Trump’ın çağrısına verilen bu yanıt, çok kutuplu dünyada hukukun üstünlüğü mücadelesinin bir yansıması.
