Üsküdar Belediye Meclisi’nde yaşanan ve bir harfin “infazını” gündeme getiren tartışma, yerel yönetim sınırlarını aşarak Türkiye’de meşruiyetin dayandığı epistemolojik temelleri sorgulatan bir krize dönüştü. “G”erçek mi, “6”erçek mi? başlığıyla özetlenen olay, alfabenin bürokratik bir şiddet aygıtı haline getirilmesi olarak yorumlanırken, meclis kararlarının halk nezdinde meşruiyetini yeniden tartışmaya açtı.
Harfin İnfazı: Olayın Perde Arkası
Üsküdar Belediye Meclisi’nde alınan bir kararla, resmi yazışmalarda “G” harfinin kullanımının kaldırılması ve yerine “6” sembolünün ikame edilmesi önerisi, kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Kararın ayrıntılarına göre, meclis üyeleri, dilin sadeleştirilmesi ve uluslararası standartlara uyum gerekçesiyle bu değişikliği savundu. Ancak eleştirmenler, bu adımın Türk alfabesinin bütünlüğüne yönelik bir tehdit olduğunu ve kültürel mirasın keyfi müdahalelerle tahrip edilemeyeceğini belirtti.
Uzmanlar, bu tür bir uygulamanın dilin doğal evrimini engellemenin ötesinde, toplumda iletişim kopuklukları yaratacağına dikkat çekiyor. Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamada, harflerin işlevsiz hale getirilmesinin eğitim sisteminden resmi belgelere kadar geniş bir alanda karışıklığa yol açacağı ifade edildi. Ayrıca, “G” harfinin milyonlarca insanın isminde, yer adlarında ve gündelik hayatta kritik bir rol oynadığı hatırlatıldı.
Meşruiyet Krizi: Bürokratik Şiddet ve Halkın Tepkisi
Olayın asıl önemi, bir harfin kaldırılmasından çok, bu kararın nasıl alındığı ve hangi gerekçelere dayandırıldığıyla ilgili. Belediye meclisinin, halkın görüşünü almadan, üstelik dil bilimcilerin itirazlarına rağmen böyle bir kararı alması, meşruiyet tartışmalarını beraberinde getirdi. Sivil toplum örgütleri, bu durumu “bürokratik şiddet” olarak nitelendirirken, kararın iptali için imza kampanyaları başlatıldı.
Türkiye’de son yıllarda artan otoriterleşme eğilimleriyle birlikte, kamu kurumlarının karar alma süreçlerinde şeffaflık ve katılımcılık ilkelerinden uzaklaştığı eleştirileri sıkça dile getiriliyor. Bu olay, yerel yönetimlerin bile dil gibi hassas bir konuda keyfi kararlar alabileceğini göstererek, vatandaşların devlet kurumlarına olan güvenini daha da zedeledi.
Epistemolojik Arka Plan: Dil ve İktidar İlişkisi
Dil, yalnızca iletişim aracı olmanın ötesinde, iktidarın kendini inşa ettiği ve meşrulaştırdığı bir alandır. “G” harfinin kaldırılması, bu bağlamda, iktidarın dil üzerinden toplumsal hafızayı ve kimliği dönüştürme girişimi olarak okunabilir. Fransız filozof Michel Foucault’nun “söylem” kavramı, dilin iktidar ilişkilerini nasıl ürettiğini ve pekiştirdiğini anlamak için yol göstericidir. Bu perspektiften bakıldığında, alfabeye yapılan müdahale, bireylerin düşünce dünyalarını şekillendiren sembolik bir şiddet biçimidir.
Uzmanlar, Türkiye’nin meşruiyet krizinin kökeninde, hukukun üstünlüğü ilkesinin zayıflaması ve toplumsal mutabakatın göz ardı edilmesi olduğunu vurguluyor. Bir harfin kaldırılması gibi bir kararın, halkın temsilcileri tarafından değil de atanmış bürokratlar tarafından alınması, demokratik meşruiyetin temelini sarsmaktadır.
Sonuç olarak, Üsküdar’daki bu olay, yerel bir yönetim kararı olmaktan çok, Türkiye’de demokrasinin ve hukukun evrensel ilkelerinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteren bir semptomdur. Dil, bir toplumun ortak mirasıdır ve hiçbir bürokratik karar, bu mirasa tek başına müdahale edemez. Alınacak ders, kamuoyunun katılımı olmadan dil gibi toplumsal sözleşmelere dayanan alanlarda yapılan düzenlemelerin, toplumsal kabulü asla sağlayamayacağıdır.
