Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekipleri, Akdeniz'deki mikroplastik kirliliğiyle mücadele kapsamında Adana'da faaliyet gösteren 170 geri dönüşüm ve atık ithalatı tesisini 8, 9 ve 10 Eylül tarihlerinde denetledi. Denetimler sonucunda, çevre mevzuatına aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen 12 tesisin kapatılmasına karar verildi. Bakanlık yetkilileri, kapatılan tesislerin Akdeniz'e mikroplastik ve kimyasal sızıntı riski oluşturduğunu belirtti.
Denetimlerde Neler Tespit Edildi?
Bakanlık ekipleri, Adana'nın Ceyhan ve Yumurtalık ilçelerinde yoğunlaşan geri dönüşüm tesislerinde kapsamlı incelemelerde bulundu. Denetimler sırasında tesislerin atık depolama alanlarının düzensiz olduğu, filtrasyon sistemlerinin çalışmadığı ve bazı tesislerin lisanssız atık ithalatı yaptığı belirlendi. Özellikle plastik atıkların açık alanlarda depolandığı ve rüzgârla taşınan mikroplastiklerin drenaj kanalları aracılığıyla Akdeniz'e ulaştığı tespit edildi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Akdeniz'imizi korumak için kararlıyız. Denetimlerimiz aralıksız sürecek. Kapatılan tesislerin faaliyetleri durduruldu ve haklarında yasal işlem başlatıldı." dedi. Bakanlık, kapatılan tesislerin isimlerini kamuoyuyla paylaşmadı ancak tesislerin büyük ölçekli olduğunu ve yıllık binlerce ton plastik atık işlediğini açıkladı.
Mikroplastik Kirliliği Akdeniz'i Tehdit Ediyor
Bilimsel araştırmalar, Akdeniz'in dünyanın en kirli denizlerinden biri haline geldiğini ortaya koyuyor. Her yıl yaklaşık 570 bin ton plastik atığın Akdeniz'e karıştığı tahmin ediliyor. Bu atıkların büyük bir kısmı zamanla mikroplastiklere dönüşerek deniz canlıları tarafından yutuluyor ve besin zinciri yoluyla insanlara kadar ulaşıyor. Mikroplastikler, balıkların sindirim sistemlerinde birikerek büyüme ve üreme sorunlarına yol açıyor.
Adana'daki tesisler, Türkiye'nin en büyük plastik geri dönüşüm merkezlerinden biri konumunda. Ancak denetimler, bu tesislerin bir kısmının çevre standartlarına uymadığını gösteriyor. Bakanlık verilerine göre, 2023 yılında ülke genelinde 2 bin 300 geri dönüşüm tesisi denetlendi ve bunların 187'si çevre mevzuatına aykırılık nedeniyle kapatıldı.
Yeni Önlemler ve Gelecek Planları
Çevre Bakanlığı, Akdeniz'i korumaya yönelik kapsamlı bir eylem planı hazırlıyor. Plan kapsamında, geri dönüşüm tesislerinin daha sık denetlenmesi, atık ithalatına yönelik daha sıkı kurallar getirilmesi ve deniz kirliliğini izleyen erken uyarı sistemlerinin kurulması öngörülüyor. Ayrıca, Akdeniz'e kıyısı olan diğer ülkelerle iş birliği yapılarak bölgesel bir temizlik kampanyası başlatılması planlanıyor.
Uzmanlar, mikroplastik kirliliğinin sadece deniz ekosistemini değil, aynı zamanda turizmi ve balıkçılık sektörünü de olumsuz etkilediğini vurguluyor. Akdeniz, Türkiye'nin en önemli turizm bölgelerinden biri ve kirlilik, sahillerin cazibesini azaltarak ekonomiye zarar veriyor. Balıkçılık sektörü ise azalan balık stokları nedeniyle zor günler geçiriyor.
Denetimlerin ardından Adana Valiliği, kapatılan tesislerin bulunduğu bölgelerde çevresel iyileştirme çalışmalarının başlatılacağını duyurdu. Bölgedeki sivil toplum kuruluşları, kararı olumlu karşılamakla birlikte denetimlerin sürekliliğinin sağlanması gerektiğini belirtiyor. Çevre mühendisleri, kapatılan tesislerin atık stoklarının güvenli bir şekilde bertaraf edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Akdeniz'de Kirlilikle Mücadele Uzun Soluklu Bir Süreç
Akdeniz, yarı kapalı bir deniz olması nedeniyle kirliliğe karşı son derece hassas. Deniz suyunun yenilenme hızının düşük olması, kirleticilerin uzun süre ortamda kalmasına neden oluyor. Bu nedenle, tek seferlik denetimler yeterli olmuyor; sürekli izleme ve uluslararası iş birliği gerekiyor. Türkiye, Barselona Sözleşmesi kapsamında Akdeniz'in korunmasına yönelik taahhütlerini sürdürüyor. Ancak, sahildeki sanayi tesislerinin ve yerleşim yerlerinin atık yönetimi konusunda daha fazla sorumluluk alması şart.
Bakanlığın bu son denetimi, çevre koruma konusunda kararlılığın bir göstergesi olsa da, mikroplastik kirliliğiyle mücadelede kalıcı çözümler için daha fazla yatırım ve toplumsal farkındalık gerekiyor. Vatandaşların plastik kullanımını azaltması, geri dönüşümün teşvik edilmesi ve sanayi tesislerinin çevre dostu teknolojilere geçiş yapması, Akdeniz'in geleceği için kritik önem taşıyor.
