Türkiye Gençlik Vakfı (TÜGVA) ev sahipliğinde, Mardin Artuklu Üniversitesi, Kadim Akademi ve Filistin’e Destek Platformu işbirliğiyle hazırlanan “Akademide Siyonist Baskı Raporu” düzenlenen toplantıyla kamuoyuna sunuldu. Rapor, İsrail’in akademik alanda uyguladığı baskıları, sansür girişimlerini ve Filistinli akademisyenlere yönelik sistematik engellemeleri belgelerle ortaya koyuyor. Toplantıda konuşan uzmanlar, raporun uluslararası akademik çevrelerde yankı uyandırmasının beklendiğini ifade etti.
Raporun İçeriği ve Metodolojisi
Rapor, 2015-2023 yılları arasında İsrail’deki üniversitelerde görev yapan Filistin kökenli akademisyenlerin karşılaştığı ayrımcılık, akademik özgürlük ihlalleri ve keyfi gözaltı vakalarını içeriyor. Kadim Akademi koordinatörlüğünde yürütülen çalışma kapsamında 200’den fazla akademisyenle görüşülmüş, 50’nin üzerinde resmi belge ve tanık ifadesi toplanmış. Rapor ayrıca, İsrail üniversitelerinin Filistinli öğrencilere yönelik kota uygulamalarını ve araştırma fonlarının siyasi baskıyla kesilmesini örneklerle belgeliyor.
Ana Bulgular
- İsrail’deki üniversitelerde Filistinli akademisyenlerin %68’i akademik terfi süreçlerinde ayrımcılığa uğradığını belirtiyor.
- Son beş yılda 120’den fazla Filistinli öğrenci, “güvenlik gerekçesiyle” üniversitelerden atıldı.
- İsrail hükümeti, Filistin’i destekleyen akademik projelere ayrılan fonları sistematik olarak kesiyor.
- Uluslararası akademik dergilerde Filistinli akademisyenlerin makaleleri, siyasi gerekçelerle daha sık reddediliyor.
Uluslararası Hukuk ve Akademik Özgürlük Perspektifi
Rapor, İsrail’in uygulamalarını Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün raporlarıyla karşılaştırmalı olarak ele alıyor. Uluslararası hukuka göre eğitim hakkı, BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin 13. maddesiyle güvence altında. Ancak sahadaki veriler, İsrail’in bu yükümlülükleri ihlal ettiğini gösteriyor. Akademik özgürlük kuruluşları, son yıllarda İsrail üniversitelerinde artan sansürü ve Filistin yanlısı görüşlerin bastırılmasını rapor ediyor.
Türkiye’den ve Dünyadan Tepkiler
TÜGVA Genel Başkanı, raporun sunumunda yaptığı konuşmada, “Akademide Siyonist Baskı Raporu, sadece bir belgeleme değil, aynı zamanda bir insan hakları ihlalidir. Uluslararası akademik camiayı bu konuda duyarlı olmaya davet ediyoruz” dedi. Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörü ise, raporun bilimsel bir titizlikle hazırlandığını vurgulayarak, üniversitelerinin Filistinli akademisyenlere destek vermeye devam edeceğini belirtti. Filistin’e Destek Platformu temsilcisi, raporun BM ve UNESCO’ya iletilmesi için girişim başlatacaklarını açıkladı.
Rapora ilişkin değerlendirmede bulunan uluslararası hukuk uzmanları, İsrail’in akademik alandaki baskıcı politikalarının uzun yıllardır devam ettiğini, ancak son dönemde sistematik bir hal aldığını ifade ediyor. Avrupa’daki bazı üniversitelerin İsrail kurumlarıyla işbirliğini askıya alması, raporun etkisini artırabilir.
Arka Plan: İsrail’in Akademik Baskı Tarihi
İsrail’in 1948’de kurulmasından bu yana Filistinli akademisyenler sistematik ayrımcılığa maruz kalıyor. 2000’li yıllarda başlayan Akademik Boykot Hareketi (PACBI), İsrail üniversitelerinin Filistin’deki insan hakları ihlallerine ortak olduğunu savunuyor. 2017’de Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), İsrail’i Filistin’deki eğitim kurumlarına yönelik ihlaller nedeniyle kınadı. Son olarak 2022’de Uluslararası Ceza Mahkemesi, İsrail’in Filistin topraklarındaki eğitim hakları ihlallerini soruşturma kapsamına aldı.
Rapor, bu bağlamda Türkiye’nin Filistin davasına verdiği desteğin akademik bir yansıması olarak nitelendiriliyor. TÜGVA, Mardin Artuklu Üniversitesi, Kadim Akademi ve Filistin’e Destek Platformu, raporun ardından bir çalıştay düzenleyerek somut adımlar belirlemeyi planlıyor. Önümüzdeki günlerde raporun İngilizce, Arapça ve İbranice çevirilerinin yayımlanması bekleniyor. Uluslararası akademik sendikalar ve insan hakları kuruluşları, raporu referans alarak yeni kampanyalar başlatabilir. Akademide Siyonist Baskı Raporu, Filistinli akademisyenlerin sesini duyurmayı ve küresel akademik camiada farkındalık oluşturmayı hedefliyor.
