Aile Hekimliği Bilgi Sistemi'nde (AHBS) yaşanan teknik arızalar, birinci basamak sağlık hizmetlerinde ciddi aksamalara yol açıyor. Reçete yazımı, tetkik istemleri ve aşı takibi gibi rutin işlemler sistemdeki kesintiler nedeniyle yapılamaz hale gelirken, aile hekimleri hem iş yükünün artmasından hem de destek hizmetlerine ulaşamamaktan yakınıyor. Hastalar ise ilaç ve rapor işlemleri için günlerce beklemek zorunda kalıyor.
Günlük işleyiş durma noktasında
AHBS, aile hekimlerinin hasta kayıtlarını tuttuğu, reçete düzenlediği, tetkik ve aşı taleplerini ilettiği merkezi bir platform. Ancak son dönemde sıklaşan sistem kesintileri, hekimlerin mesailerinin büyük bölümünü bilgisayar başında çözüm arayarak geçirmesine neden oluyor. Edinilen bilgilere göre, arızalar özellikle yoğun saatlerde yoğunlaşıyor ve bazen saatler süren kesintiler yaşanıyor. Bu süreçte kronik hastaların ilaçları yazılamıyor, acil tetkikler istenemiyor ve bebeklik dönemi aşı takvimi aksıyor.
Bir aile hekimi, “Sabah hastalar kapıda bekliyor ama sistem açılmıyor. Reçete yazamadığımız için hastalar eczaneye gidemiyor, tetkik isteyemediğimiz için teşhis gecikiyor. Mesai bitiminde ise yapılamayan işlemleri telafi etmeye çalışıyoruz” diyerek yaşanan mağduriyeti dile getiriyor.
Destek hattı çözüm sunmuyor
Hekimlerin bir diğer şikayeti ise AHBS'ye ilişkin teknik destek hattının yetersizliği. Arıza bildirimlerine geç yanıt verildiğini veya hiç dönüş yapılmadığını belirten sağlık emekçileri, sorunların çözümü için somut bir adım atılmadığını ifade ediyor. Bazı hekimler, sistemsel hataların kendi kullanım hatalarıymış gibi yansıtıldığını ve bu durumun moral motivasyonlarını düşürdüğünü söylüyor.
Sağlık Bakanlığı'na bağlı birimlerden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak daha önce yapılan duyurularda, AHBS'nin altyapı iyileştirmeleriyle daha stabil hale getirileceği belirtilmişti. Ne var ki sahada bu iyileştirmelerin yansıması henüz görülmüş değil.
Hasta mağduriyeti derinleşiyor
Sistem arızaları yalnızca hekimleri değil, doğrudan hastaları da etkiliyor. Reçetesi yazılamayan hastalar ilaçlarını alamıyor, rapor süreleri uzuyor ve sağlık hizmetine erişim zinciri kopuyor. Özellikle yaşlı ve kronik hastalığı olan bireyler için bu durum ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Bazı hastalar, eczanelerde bekletildiklerini veya tekrar hastaneye gitmek zorunda kaldıklarını aktarıyor.
Bir hasta yakını, “Annemin tansiyon ilacı bitmek üzereydi, reçete yazılamadığı için eczaneden alamadık. Ertesi gün tekrar gittik, yine sistem yoktu. Üçüncü günün sonunda ilacı alabildik” diyerek yaşadıkları sıkıntıyı paylaşıyor.
Çözüm önerileri ve beklentiler
Sağlık emekçileri, AHBS'nin acilen güçlendirilmesi ve yedek sistemlerin devreye alınması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, arıza durumlarında manuel işlem yapılabilmesi için esnek bir mekanizma oluşturulması ve destek hattının 7/24 çalışması talep ediliyor. Hekimler, sistemin çökmesi halinde hastaların mağduriyetini önleyecek alternatif yöntemlerin geliştirilmesi çağrısında bulunuyor.
Uzmanlar ise birinci basamak sağlık hizmetlerinin dijital altyapısının güçlendirilmesinin, pandemi sonrası artan hasta yükünü kaldırabilmek için elzem olduğunu belirtiyor. Sağlıkta dijitalleşme hız kazanırken, sistemin güvenilirliği ve sürekliliği sorgulanıyor.
AHBS'deki arızalar, sağlık sisteminin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Hekimlerin ve hastaların yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için teknik iyileştirmelerin yanı sıra idari ve mali desteklerin de sağlanması gerekiyor. Aksi halde, ilk basamak sağlık hizmetlerindeki aksamaların daha da derinleşmesi kaçınılmaz görünüyor.
