İstanbul'un incisi Prens Adaları'nda (Kınalıada, Burgazada, Heybeliada, Büyükada, Sedef Adası) kara ulaşımının kısıtlı olması, acil sağlık hizmetlerinin sunumunda deniz ambulanslarını vazgeçilmez bir unsur haline getiriyor. Adalarda yaşayan yaklaşık 15 bin nüfus ve yaz aylarında artan turist yoğunluğu, sağlık acil durumlarında hızlı müdahale için deniz yoluyla taşımayı zorunlu kılıyor. Bu kapsamda, Sağlık Bakanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle yürütülen deniz ambulansı hizmetleri, adalılar için adeta can simidi işlevi görüyor.
Deniz Ambulanslarının Rolü ve İşleyişi
Adalarda tam teşekküllü hastane bulunmaması nedeniyle, acil durumlarda hastaların anakaradaki sağlık kuruluşlarına en kısa sürede ulaştırılması gerekiyor. Deniz ambulansları, bu noktada devreye giriyor. Sahil Güvenlik Komutanlığı'na bağlı botlar ve özel donanımlı deniz ambulansları, 7/24 hazır bekliyor. Vakalara ortalama 15-20 dakika içinde müdahale eden ekipler, hastayı stabilize ederek en yakın hastaneye ulaştırıyor. Özellikle kalp krizi, inme, ağır yaralanma gibi zamanla yarışılan durumlarda bu hizmet kritik önem taşıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı İSMEK ve Deniz Hizmetleri Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, helikopter ambulansların hava koşulları nedeniyle kullanılamadığı anlarda deniz ambulansları tek çare oluyor. Kışın fırtınalı günlerde dahi riskli seferlerle hastaları anakaraya taşıyan ekipler, adaların sağlık altyapısının en önemli ayağını oluşturuyor.
Tarihçe ve Gelişim
Deniz ambulansı hizmetleri, 1980'li yıllardan itibaren adalarda çeşitli kurumlar tarafından sürdürülen küçük ölçekli çalışmalarla başladı. 1999 Marmara Depremi'nin ardından afetlere hazırlık kapsamında bu hizmetlerin profesyonelleştirilmesi gündeme geldi. 2006 yılında Sağlık Bakanlığı'nın 112 Acil Sağlık Hizmetleri birimine bağlı deniz ambulansları resmi olarak faaliyete geçti. Günümüzde teknolojik donanımlı, hasta taşıma kapasiteli ve yoğun bakım ünitesi içeren modern ambulans tekneleri, adalar arası ve anakara bağlantısında görev yapıyor.
Bu teknelerde görev yapan paramedikler ve acil tıp teknisyenleri, deniz koşullarında hasta taşıma konusunda özel eğitim alıyor. Deprem, sel gibi doğal afetlerde de bölgeye takviye ekip gönderilmesi, deniz ambulanslarının sadece adayla sınırlı olmadığını gösteriyor. Ayrıca, yaz aylarında adalara akın eden turistlerin yaşadığı sağlık sorunlarında da ekipler yoğun mesai harcıyor.
Vatandaşlardan Tam Not
Büyükada sakinlerinden emekli öğretmen Ayşe Yılmaz, geçen yıl eşinin kalp krizi geçirdiğini ve deniz ambulansının 25 dakikada müdahale ettiğini belirtiyor: "Eşim hayatını bu sayede kaybetmedi. Karada ambulansın ulaşamadığı yerde deniz şarttı." Heybeliada'da esnaf olan Mehmet Kaya ise, özellikle kışın fırtınalı günlerde deniz ambulanslarının zorlu deniz koşullarında dahi görev yapmasını takdirle karşılıyor: "Devletimiz her zaman yanımızda, bu hizmetler sayesinde kendimizi güvende hissediyoruz."
Sayılarla Deniz Ambulansları
İstanbul'da toplam 12 deniz ambulansı bulunuyor. Bunlardan 4'ü adalara tahsis edilmiş durumda. 2023 yılında deniz ambulansları, İstanbul genelinde 2 bin 500 vakaya müdahale etti. Bunların yüzde 40'ı adalardan gerçekleşti. Ortalama ulaşım süresi 20 dakika olarak hesaplanırken, en sık karşılaşılan vakalar arasında kalp-damar hastalıkları, solunum yetmezliği ve trafik kazaları yer alıyor. Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre, deniz ambulanslarının müdahale ettiği vakalarda hayatta kalma oranı, kara ambulanslarına benzer şekilde yüksek seyrediyor.
Gelecek Planları ve Yatırımlar
Adalarda sağlık altyapısının güçlendirilmesi için yeni projeler de gündemde. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 2024 yılı bütçesinde deniz ambulansları için 50 milyon TL ayırdı. Bu yatırımla filoya daha hızlı ve teknik donanımı yüksek tekneler eklenmesi planlanıyor. Ayrıca, adalara poliklinik hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve tele-tıp uygulamalarının başlatılmasıyla, acil olmayan vakaların deniz yoluyla taşınmasının azaltılması hedefleniyor. Bu sayede deniz ambulanslarının, gerçekten acil durumlara odaklanması sağlanacak.
Prens Adaları'nın eşsiz dokusunda hayatı idame ettirenler için deniz ambulansları, sadece bir sağlık hizmeti değil, aynı zamanda bir güvence. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu hizmetin daha da iyileşeceği öngörülüyor. Ancak unutulmamalıdır ki, adaların ulaşım zorlukları ve iklim koşulları, deniz ambulanslarının önemini her zaman koruyacaktır.
